Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 50

त्रिवार्षिकं व्रतं कुर्या त्प्रतिलोमां सरस्वतीम् । गच्छेद्वापि विशुद्ध्यर्थं तत्पापस्येति निश्चितम्

trivārṣikaṃ vrataṃ kuryā tpratilomāṃ sarasvatīm | gacchedvāpi viśuddhyarthaṃ tatpāpasyeti niścitam

พึงถือพรตสามปี หรือเพื่อความบริสุทธิ์จงไปยังพระแม่สรัสวตีผู้ไหลทวนกระแส (ประติโลมะ) — นี่แลเป็นวิธีอันแน่นอนในการชำระบาปนั้น

त्रिवार्षिकम्for three years
त्रिवार्षिकम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि + वार्षिक (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समासः (त्रि-वर्ष-परिमाण), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; व्रतम् इति विशेषण
व्रतम्vow/observance
व्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कुर्यात्should perform
कुर्यात्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
प्रतिलोमाम्upstream/against the current
प्रतिलोमाम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतिलोमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सरस्वतीम् इति विशेषण; ‘against the current/upstream’
सरस्वतीम्(the river) Sarasvatī
सरस्वतीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
वाor
वा:
Discourse particle (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय, विकल्पार्थक (disjunctive: or)
अपिalso/even
अपि:
Discourse particle (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)
विशुद्ध्यर्थम्for purification
विशुद्ध्यर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootविशुद्धि + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी: विशुद्धेः अर्थः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रयोजनवाचक (purpose)
तत्पापस्यof that sin
तत्पापस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् + पाप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी: तस्य पापम्), नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
इतिthus
इति:
Quotative marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यादि-उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative)
निश्चितम्is determined/settled
निश्चितम्:
Kriya-samānādhikaraṇa (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootनि-√चि (धातु) → निश्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वाक्ये विधेय (predicate adjective): ‘it is decided’

Unspecified (didactic voice within Prabhāsakṣetra-māhātmya)

Tirtha: Sarasvatī (Pratilomā) at Prabhāsa

Type: sangam

Listener: Not specified in the provided excerpt

Scene: A penitent pilgrim stands at the sandy riverbank where Sarasvatī is envisioned as a luminous, subtle stream; priests indicate the upstream ‘pratilomā’ course; offerings and a vow-knot are shown, with Somnātha’s coastal sacred landscape in the distance.

S
Sarasvatī (river)

FAQs

Purification is achieved through sustained vow-practice and/or pilgrimage to a sanctifying river-tīrtha, integrating discipline and sacred geography.

The Sarasvatī tīrtha (Sarasvatī river, described as pratilomā) is presented as a means of purification within the Prabhāsa sacred landscape.

A trivārṣika (three-year) vrata, or pilgrimage to the Sarasvatī for viśuddhi (purification).