Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

भगवानुवाच । एष कामो मया दग्धः क्रोधेन सुरसत्तमाः । तस्मादनंग एवैष प्रजासु प्रचरिष्यति । तद्वीर्यस्तत्प्रभावश्च विना देहं भविष्यति

bhagavānuvāca | eṣa kāmo mayā dagdhaḥ krodhena surasattamāḥ | tasmādanaṃga evaiṣa prajāsu pracariṣyati | tadvīryastatprabhāvaśca vinā dehaṃ bhaviṣyati

พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า “โอ้เหล่าเทพผู้ประเสริฐ เราได้เผากามเทพนี้ด้วยความกริ้วแล้ว เพราะฉะนั้นเขาจักดำเนินอยู่ท่ามกลางสรรพสัตว์ในนาม ‘อนังคะ’ ผู้ไร้กาย และฤทธิ์เดชกับอิทธิพลของเขาจักดำรงอยู่โดยปราศจากร่างกาย”

भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एषःthis
एषः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कामःKāma
कामः:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
दग्धःburnt
दग्धः:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootदह् (धातु) → दग्ध (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त
क्रोधेनby anger
क्रोधेन:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सुरसत्तमाःO best of the gods
सुरसत्तमाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootसुर + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), बहुवचन; तत्पुरुष (सुराणां सत्तमाः)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Logical connector
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (अव्यय/तद्-प्रयोग)
Formअव्ययवत् प्रयोग; हेत्वर्थक/तस्मादर्थे (therefore/from that)
अनङ्गःAnanga (the bodiless one)
अनङ्गः:
Karta (Predicate noun)
TypeNoun
Rootअ-नङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषनाम (Kāma as 'bodiless')
एवindeed
एव:
Emphasis particle
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात
एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रजासुamong creatures
प्रजासु:
Adhikaraṇa (Location/Domain)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
प्रचरिष्यतिwill move about/operate
प्रचरिष्यति:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootप्र-चर् (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तत्that/its
तत्:
Viśeṣaṇa (Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (सम्बन्धसूचक)
वीर्यःpower/energy
वीर्यः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पाठे 'वीर्यः' इति विसर्गः, अर्थतः 'वीर्यम्')
तत्that/its
तत्:
Viśeṣaṇa (Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रभावःinfluence/effect
प्रभावः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)
विनाwithout
विना:
Sambandha (Exclusion)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; वियोगार्थक उपपद (without)
देहम्a body
देहम्:
Sambandha (Object of 'without')
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विना-योगे द्वितीया (usage)
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Śiva (Bhagavān)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Śiva speaks authoritatively; behind him, a faint, translucent figure of Kāma without a body—suggested by a glowing outline, bow and floral arrows appearing as pure light—symbolizing Anaṅga.

Ś
Śiva
K
Kāma (Anaṅga)
D
Devas

FAQs

Desire is not merely physical; it can persist as subtle force—hence it must be governed by dharma rather than denied blindly.

Prabhāsakṣetra, where Śiva’s pronouncement becomes part of the kṣetra’s celebrated sacred history.

None; the verse records Śiva’s doctrinal resolution about Kāma’s bodiless state.