Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

एष कामस्त्वया दग्धः क्रोधेन महता स्वयम् । विना तेन विभो नष्टा सृष्टिर्वै धरणीतले

eṣa kāmastvayā dagdhaḥ krodhena mahatā svayam | vinā tena vibho naṣṭā sṛṣṭirvai dharaṇītale

“กามเทพผู้นี้ พระองค์ทรงเผาผลาญด้วยพระพิโรธอันใหญ่หลวงด้วยพระองค์เอง หากปราศจากเขา ข้าแต่พระผู้ทรงฤทธิ์ การสร้างสรรค์บนแผ่นดินย่อมเสื่อมสูญจริงแท้”

एषःthis
एषः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कामःKāma (Cupid)
कामः:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent in passive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
दग्धःburnt
दग्धः:
Karta (Predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Rootदह् (धातु) → दग्ध (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)
क्रोधेनby (your) anger
क्रोधेन:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण/हेतुवाचक (instrumental: by/through)
महताgreat
महता:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (क्रोधेन)
स्वयम्by yourself
स्वयम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः/स्वतः (reflexive adverb: oneself)
विनाwithout
विना:
Sambandha (Exclusion)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; वियोगार्थक उपपद (preposition-like: without)
तेनhim/that
तेन:
Sambandha (Object of 'without')
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (विना-योगे तृतीया)
विभोO mighty one
विभो:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
नष्टाdestroyed
नष्टा:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनश् (धातु) → नष्ट (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
सृष्टिःcreation
सृष्टिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वैindeed
वै:
Emphasis particle
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात (emphatic particle)
धरणीतलेon the surface of the earth
धरणीतले:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootधरणी + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (धरण्याः तलम्)

The Devas (gods)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Devas speak with anxious compassion, gesturing toward the earth as if showing creation’s decline; Śiva remains formidable yet attentive, the aftermath of fiery wrath implied in the atmosphere.

D
Devas
Ś
Śiva
K
Kāma
E
Earth (Dharaṇī)

FAQs

Cosmic functions require balance: even restrained desire has a role in sustaining worldly creation.

Prabhāsakṣetra, as the narrative frame that elevates the kṣetra through major Śaiva-cosmic events.

None; it is theological reasoning addressed to Śiva.