Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 79

अग्निरिति भस्म वायुरिति भस्म जलमिति भस्म स्थलमिति भस्म सर्वं ह वा इदं भस्माभवत् । एतानि चक्षूंषि नादीक्षितः संस्पृशेत्

agniriti bhasma vāyuriti bhasma jalamiti bhasma sthalamiti bhasma sarvaṃ ha vā idaṃ bhasmābhavat | etāni cakṣūṃṣi nādīkṣitaḥ saṃspṛśet

‘อัคนิเป็นเถ้า; วายุเป็นเถ้า; น้ำเป็นเถ้า; แผ่นดินเป็นเถ้า—แท้จริงสิ่งทั้งปวงนี้กลายเป็นเถ้าแล้ว’ นี่คือ “ดวงตา” (ถ้อยคำทิพย์); ผู้มิได้รับทีกษาไม่พึงแตะต้องหรือใช้

अग्निःfire
अग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय (quotative)
भस्मash
भस्म:
Pradhana-visheshya (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; वाक्ये विधेय-रूपेण (as predicate noun)
वायुःwind
वायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय
भस्मash
भस्म:
Pradhana-visheshya
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (predicate)
जलम्water
जलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय
भस्मash
भस्म:
Pradhana-visheshya
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (predicate)
स्थलम्ground/earth
स्थलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय
भस्मash
भस्म:
Pradhana-visheshya
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (predicate)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘इदम्’ इत्यस्य विशेषणम्
indeed
:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
वाindeed/forsooth
वा:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/alternative particle; here expletive)
इदम्this (universe/thing)
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भस्मash
भस्म:
Pradhana-visheshya
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (predicate)
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
एतानिthese
एतानि:
Visheshana
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘चक्षूंषि’ इत्यस्य विशेषणम्
चक्षूंषिeyes
चक्षूंषि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
not
:
Sambandha (negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अदीक्षितःan uninitiated person
अदीक्षितः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘दीक्षित’ = initiated; नकारेण ‘अदीक्षित’ = uninitiated; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
संस्पृशेत्should touch
संस्पृशेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + स्पृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Pāśupata-bhasma-mantra (Prabhāsa context)

Type: kshetra

Scene: A guru imparts the ‘Agni is ash…’ formula to an initiated disciple; behind them, the five elements dissolve into a serene ash-colored cosmic field, symbolizing pralaya and detachment.

A
Agni
V
Vāyu
J
Jala
S
Sthala/Pṛthivī
D
Dīkṣā

FAQs

The ash-teaching conveys impermanence and Śaiva renunciation, and it is treated as initiatory knowledge requiring dīkṣā.

Prabhāsa Kṣetra, within the Pāśupateśvara Māhātmya’s Śaiva ritual-philosophy.

Use/handling of these ash-mantras is restricted: the uninitiated (nādīkṣita) should not employ them.