Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 80

गात्रेष्वप्रतिरूपेषु मासिकांतमिवाभवत् । संज्ञा च रविणा दृष्टा निमीलयति लोचने । यतस्ततः सरोषोऽर्कः संज्ञां वचनमब्रवीत्

gātreṣvapratirūpeṣu māsikāṃtamivābhavat | saṃjñā ca raviṇā dṛṣṭā nimīlayati locane | yatastataḥ saroṣo'rkaḥ saṃjñāṃ vacanamabravīt

อวัยวะของนางกลับผิดรูปประหนึ่งผู้ทุกข์ทรมานในปลายเดือน ครั้นพระรวิทอดพระเนตรสัญญา นางก็หลับตาลงเสมอ เมื่อเห็นดังนี้ครั้งแล้วครั้งเล่า พระอาทิตย์ผู้กริ้วจึงตรัสถ้อยคำแก่สัญญา

गात्रेषुin the limbs
गात्रेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), बहुवचन
अप्रतिरूपेषुunseemly, misshapen
अप्रतिरूपेषु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + प्रतिरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; विशेषण (गात्रेषु)
मासिकान्तम्the end of menstruation (monthly period)
मासिकान्तम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootमासिक + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (मासिकस्य अन्तः)
इवlike/as if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle)
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
संज्ञाSaṃjñā (name of the goddess)
संज्ञा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
रविणाby Ravi (the Sun)
रविणा:
Kartr-karana (कर्ता/करण)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
दृष्टाseen
दृष्टा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (संज्ञा) विशेषण
निमीलयतिcloses
निमीलयति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + मील् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
लोचने(her) two eyes
लोचने:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, द्विवचन
यतःtherefore/whereupon
यतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (correlative/ablatival adverb: 'from which/therefore')
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (correlative adverb: 'then/from that')
सरोषःangry
सरोषः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + रोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (अर्कः)
अर्कःArka (the Sun)
अर्कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संज्ञाम्to Saṃjñā
संज्ञाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वचनम्words, speech
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Īśvara (narrator, as indicated in nearby verses)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Implied audience within the Prabhāsa-māhātmya dialogue frame

Scene: Saṃjñā stands before the blazing Sun; her limbs appear distorted by unbearable radiance. She repeatedly shuts her eyes; the Sun’s face hardens with anger as he prepares to speak a fateful pronouncement.

S
Saṃjñā
R
Ravi/Arka (Sūrya)

FAQs

The verse depicts the strain caused by overwhelming tejas and the relational consequences that lead to karmic outcomes (śāpa and progeny).

The story is part of Prabhāsa-kṣetra’s māhātmya, tying cosmic events to the sacred landscape of Prabhāsa.

None; it narrates the immediate cause for Sūrya’s speech (leading to the curse).