Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 81

रविरुवाच । मयि दृष्टे सदा यस्मात्कुरुषे नेत्रसंक्षयम् । तस्माज्जनिष्यसे मूढे प्रजासंयमनं यमम्

raviruvāca | mayi dṛṣṭe sadā yasmātkuruṣe netrasaṃkṣayam | tasmājjaniṣyase mūḍhe prajāsaṃyamanaṃ yamam

พระรวิตรัสว่า “เพราะเมื่อใดเจ้ามองเรา เจ้าก็ทำลายดวงเนตรของตนอยู่เสมอ ฉะนั้น โอ้ผู้หลงผิด เจ้าจักให้กำเนิดพระยม ผู้สำรวมสรรพชีวิต”

रविःRavi (the Sun)
रविः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मयिin me / when I (am)
मयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, एकवचन; सर्वनाम
दृष्टेwhen (I am) seen
दृष्टे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; सप्तमी, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; सति-सप्तमी (locative absolute)
सदाalways
सदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
यस्मात्because (of which)
यस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; हेतु-अर्थे (because of which)
कुरुषेyou do/make
कुरुषे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
नेत्रसंक्षयम्destruction of (your) eyes
नेत्रसंक्षयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनेत्र + संक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (नेत्राणां संक्षयः)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (ablatival adverb: 'therefore')
जनिष्यसेyou will give birth / you will produce
जनिष्यसे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
मूढेO foolish one
मूढे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमूढ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; विशेषणवत् संबोधन
प्रजासंयमनम्restrainer of creatures
प्रजासंयमनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रजा + संयमन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (प्रजानां संयमनम्) विशेषण (यमम्)
यमम्Yama
यमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Ravi/Arka (Sūrya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Saṃjñā

Scene: Sūrya, blazing and stern, speaks a fateful curse to Saṃjñā. Saṃjñā stands trembling, eyes lowered, the air charged with solar heat; the word ‘Yama’ hangs like a decree of cosmic law.

R
Ravi/Arka (Sūrya)
S
Saṃjñā
Y
Yama

FAQs

Actions and dispositions lead to consequential outcomes; the Purāṇic curse motif teaches moral causality and the rise of cosmic governance (Yama).

Indirectly Prabhāsa-kṣetra, since the māhātmya places such cosmic origins within the sanctified narrative space of Prabhāsa.

None; it is a pronouncement (śāpa) explaining Yama’s birth.