Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

ऐंद्रं मूलं तथाषाढा पृष्ठे तु त्रितयं स्मृतम् । आषाढा श्रवणं चैव धनिष्ठा चात्र शब्दिता

aiṃdraṃ mūlaṃ tathāṣāḍhā pṛṣṭhe tu tritayaṃ smṛtam | āṣāḍhā śravaṇaṃ caiva dhaniṣṭhā cātra śabditā

บนหลังนั้น นักษัตรสามดวงถูกจดจำว่าเป็น ไอันทร (เชษฐา) มูละ และอาษาฒา อีกทั้ง ณ ที่นี้ยังกล่าวถึง อาษาฒา ศรวณะ และธนิษฐา ว่าเป็นหมู่ที่เกี่ยวเนื่องกันด้วย

ऐन्द्रम्Aiन्द्र (Jyeṣṭhā nakṣatra)
ऐन्द्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऐन्द्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन — नक्षत्रनाम (ज्येष्ठा)
मूलम्Mūla (nakṣatra)
मूलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — नक्षत्रनाम
तथाlikewise
तथा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb)
आषाढाĀṣāḍhā (nakṣatra)
आषाढा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआषाढा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — नक्षत्रनाम (पूर्वाषाढा/उत्तराषाढा)
पृष्ठेon the back
पृष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन — 'on the back'
तुindeed
तु:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/विशेषार्थक (particle: 'but/indeed')
त्रितयम्a triad
त्रितयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रितय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मृतम्is stated
स्मृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'is said/remembered'
आषाढाĀṣāḍhā
आषाढा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआषाढा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — नक्षत्रनाम
श्रवणम्Śravaṇa (nakṣatra)
श्रवणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — नक्षत्रनाम
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha-bodhaka (Emphasis particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक (particle: 'only/indeed')
धनिष्ठाDhaniṣṭhā (nakṣatra)
धनिष्ठा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधनिष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — नक्षत्रनाम
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb: 'here')
शब्दिताis called
शब्दिता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootशब्द् (धातु) + इत (कृत्) + आ (स्त्री)
Formकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'is called/termed'

Unspecified (contextual narrator within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Scene: A broad-backed tortoise fills the composition; two triadic constellations appear as layered bands on the shell—one band labeled Jyeṣṭhā–Mūla–Āṣāḍhā, another band Āṣāḍhā–Śravaṇa–Dhaniṣṭhā—suggesting alternate/extended grouping; the teacher indicates ‘pṛṣṭhe’ (on the back) with a stylus.

J
Jyeṣṭhā (Aiṃdra)
M
Mūla
Ā
Āṣāḍhā
Ś
Śravaṇa
D
Dhaniṣṭhā

FAQs

Sacred knowledge traditions map the sky onto divine form—teaching that dharma includes understanding the ordered universe.

The verse is cosmological; the tirtha frame is Prabhāsakṣetra, but no particular shrine or bathing spot is singled out here.

None.