Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

नक्षत्रितयं पादे वायव्ये तु यशस्विनि । वारुणं चैव नक्षत्रं तथा प्रोष्ठपदाद्वयम्

nakṣatritayaṃ pāde vāyavye tu yaśasvini | vāruṇaṃ caiva nakṣatraṃ tathā proṣṭhapadādvayam

โอ้ผู้ทรงเกียรติ ณ ฝ่าเท้าทิศตะวันตกเฉียงเหนือ มีหมู่นักษัตรสามประการ คือ นักษัตรวารุณะ (ศตภิษัช) และนักษัตรโปรษฐปทาทั้งคู่ (ปูรวะและอุตตระโปรษฐปทา)

नक्षत्रितयम्a triad of nakṣatras
नक्षत्रितयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनक्षत्र + त्रितय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'triad of nakṣatras' (नक्षत्राणां त्रितयम्)
पादेin the foot
पादे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन — 'in/on the foot'
वायव्येin the north-west
वायव्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवायव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — 'in the north-west'
तुindeed
तु:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विशेषार्थक (particle)
यशस्विनिO illustrious lady
यशस्विनि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootयशस्विनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन — संबोधन (address)
वारुणम्Vāruṇa (Śatabhiṣaj nakṣatra)
वारुणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — नक्षत्रनाम (शतभिषक्)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha-bodhaka (Emphasis particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक
नक्षत्रम्nakṣatra
नक्षत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक
प्रोष्ठपदाद्वयम्the pair of Proṣṭhapadā (Pūrvā/Uttarā)
प्रोष्ठपदाद्वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रोष्ठपद + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'pair of Proṣṭhapadā' (प्रोष्ठपदयोः द्वयम्)

Unspecified (contextual narrator within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī/Umā addressed as yśasvinī/priyā/mahādevī across verses

Scene: A cosmic tortoise diagram overlaid with the sky: on the north-western foot a triad of nakṣatras is inscribed—Śatabhiṣaj (Vāruṇa) and the twin Proṣṭhapadās—glowing like star-clusters, with Prabhāsa shown as a luminous coastal kṣetra.

Ś
Śatabhiṣaj (Vāruṇa)
P
Pūrva-Proṣṭhapadā
U
Uttara-Proṣṭhapadā

FAQs

It reinforces the vision of Bhārata as a sacred, divinely ordered body where even directional space is sanctified through celestial correspondences.

No single tirtha is named in this verse; it belongs to the Prabhāsakṣetra Māhātmya’s wider sacred-geography discourse.

None.