Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 78

ब्रह्मोवाच । पुष्करेऽहं सुरश्रेष्ठो गयायां प्रपितामहः । कान्यकुब्जे वेदगर्भो भृगुक्षेत्रे चतुर्मुखः

brahmovāca | puṣkare'haṃ suraśreṣṭho gayāyāṃ prapitāmahaḥ | kānyakubje vedagarbho bhṛgukṣetre caturmukhaḥ

พระพรหมตรัสว่า: ณ ปุษกร ข้าพเจ้าเป็นที่รู้จักนามว่า สุรเศรษฐะ; ณ คยา เป็น ปรปิตามหะ. ณ กานยกุบชะ ข้าพเจ้าเป็น เวทครรภะ และ ณ ภฤคุเกษตร ข้าพเจ้าเป็น จตุรมุขะ

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
पुष्करेin Puṣkara
पुष्करे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सुरश्रेष्ठःbest of the gods
सुरश्रेष्ठः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootसुर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक); श्रेष्ठ (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां श्रेष्ठः)
गयायाम्in Gayā
गयायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
प्रपितामहःgreat-grandfather (ancestor)
प्रपितामहः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कान्यकुब्जेin Kānyakubja (Kanyakubja)
कान्यकुब्जे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकान्यकुब्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
वेदगर्भःone whose essence is the Veda
वेदगर्भः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootवेद + गर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वेदस्य गर्भः)
भृगुक्षेत्रेin Bhṛgu-kṣetra
भृगुक्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभृगु + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भृगोः क्षेत्रम्)
चतुर्मुखःfour-faced
चतुर्मुखः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर् + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य चत्वारि मुखानि सः)

Brahmā

Tirtha: Puṣkara; Gayā; Kānyakubja; Bhṛgu-kṣetra

Type: kshetra

Listener: (Implied) Viṣṇu or the inquiring speaker addressing Pitāmaha

Scene: Brahmā speaks while four vignette panels show: Puṣkara lake with Brahmā shrine; Gayā riverbank with piṇḍa offerings; Kānyakubja with Vedic scholars; Bhṛgu-kṣetra with an ancient āśrama by a river/sea edge.

B
Brahmā
P
Puṣkara
G
Gayā
K
Kānyakubja
B
Bhṛgu-kṣetra
S
Suraśreṣṭha
P
Prapitāmaha
V
Vedagarbha
C
Caturmukha

FAQs

The Purāṇa teaches that one deity is approached through distinct names and aspects aligned with particular sacred landscapes.

Puṣkara and Gayā are directly praised, along with Kānyakubja and Bhṛgu-kṣetra as seats of Brahmā’s presence.

Implicitly, worship/meditation on Brahmā using the locally-revealed name (e.g., Vedagarbha at Kānyakubja) is recommended.