Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 33

आयांतं ताः स्वयं दृष्ट्वा प्रियसौमनसं मुनिम् । सहसैवोत्थिताः सर्वा मदोन्मत्ता अपि स्त्रियः

āyāṃtaṃ tāḥ svayaṃ dṛṣṭvā priyasaumanasaṃ munim | sahasaivotthitāḥ sarvā madonmattā api striyaḥ

ครั้นเห็นด้วยตนเองว่า ฤๅษีผู้เป็นที่รัก ผู้มีพักตร์ผ่องใส กำลังมาใกล้ แม้จะมึนเมาอยู่ สตรีทั้งปวงก็ลุกขึ้นพร้อมกันในทันใด

आयान्तम्coming
आयान्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआ + या (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle) 'आयान्त्', पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण (qualifying मुनिम्)
ताःthey (women)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; सर्वनाम
स्वयम्themselves
स्वयम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्रबोधक-अव्यय (reflexive adverb: 'themselves')
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): 'having seen'
प्रियdear/pleasant
प्रिय:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक (समासाङ्ग); (in compound)
सौमनसम्pleasant-minded/cheerful
सौमनसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसौमनस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः (कर्मधारय): प्रियं च तत् सौमनसम् (pleasant/joyful)
मुनिम्sage
मुनिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: 'suddenly/quickly')
एवindeed
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
उत्थिताःrose up
उत्थिताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) 'उत्थित', पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; (predicate participle with implied 'अभवन्')
सर्वाःall
सर्वाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; विशेषण (qualifying स्त्रियः/ताः)
मदintoxication
मद:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग); (in compound)
उन्मत्ताःintoxicated
उन्मत्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउन्मत्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; समासः (तत्पुरुष): मदेन उन्मत्ताः
अपिeven
अपि:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षाबोधक-अव्यय (particle: 'even/also')
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetra-māhātmya; exact speaker not explicit in the snippet)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A group of intoxicated women, mid-revel, suddenly rise in unison as they behold Nārada approaching—his face pleasing, aura luminous; the moment freezes between desire and reverence.

N
Nārada

FAQs

Even when deluded, the sight of a revered sage can awaken a moment of propriety—honoring saints is a dharmic reflex.

The episode occurs within Prabhāsakṣetra’s Māhātmya framework.

No formal rite; it reflects etiquette (ācāra) of rising in respect before a muni.