Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

एवं नाशमनुप्राप्ते तस्मिंस्तीर्थे स्थलोच्चये । जाते जाताः क्रियाः सर्वा भूयोऽपि क्रतुसंभवाः

evaṃ nāśamanuprāpte tasmiṃstīrthe sthaloccaye | jāte jātāḥ kriyāḥ sarvā bhūyo'pi kratusaṃbhavāḥ

ดังนั้น เมื่อสถานที่ศักดิ์สิทธิ์แห่งตถีรถะนั้นถึงความพินาศ กิจกรรมพิธีกรรมทั้งปวงก็บังเกิดขึ้นอีกครั้ง และยัญญะทั้งหลายอันเกิดจากพิธีอันถูกต้องก็ปรากฏขึ้นใหม่

एवम्thus, in this manner
एवम्:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
नाशम्destruction
नाशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
अनुप्राप्तेwhen (it) had been reached/attained
अनुप्राप्ते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअनु-√प्राप् (धातु) → अनुप्राप्त (कृदन्त, क्त)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-सम्भाव्य; 'नाशे' इत्यस्य विशेषणम्
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तीर्थेat the sacred ford/pilgrimage place
तीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
स्थलोच्चयेon the raised mound/heap of ground
स्थलोच्चये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थल + उच्चय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सप्तमी-सम्भाव्य: 'स्थलस्य उच्चयः' = heap/raised ground of a place); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
जातेwhen it had occurred/when it came to be
जाते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Root√जन् (धातु) → जात (कृदन्त, क्त)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; 'तस्मिन्...तीर्थे' इत्यस्य सापेक्ष-कालवाचक (locative absolute)
जाताःwere produced/occurred
जाताः:
Karta (Predicate adjective to subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) → जात (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) प्रयुक्तः विधेय-रूपेण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'क्रियाः' इत्यस्य विधेय-विशेषणम्
क्रियाःrites, actions
क्रियाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'क्रियाः' इत्यस्य विशेषणम्
भूयःagain, once more
भूयः:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootभूयस्/भूयः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle)
क्रतु-सम्भवाःarising from sacrificial rites
क्रतु-सम्भवाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रतु + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: 'क्रतोः सम्भवाः' = arising from sacrifice); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'क्रियाः' इत्यस्य विशेषणम्

Narrator (contextual Purāṇic voice within Nāgarakhaṇḍa; likely Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Tirtha: Nāgabila (contextual; name explicit in 8.24)

Type: kshetra

Listener: Dvija-uttamāḥ / brāhmaṇa audience (vocative implied in passage)

Scene: A once-devastated sacred mound/complex where ritual fires and sacrificial activity reappear—priests rekindling āhavanīya, offerings rising as smoke, the landscape subtly returning to sanctity.

FAQs

The Purāṇic worldview values balance: when extraordinary conditions subside, regular dharmic rites and sacrifices resume.

The passage continues the account of the Hāṭakeśvara tīrtha-site (sthaloccaya) in Nāgarakhaṇḍa.

It emphasizes the return of kriyā and kratu (ritual acts and sacrifices) as the normative dharmic practice.