Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

पितर ऊचुः । पितृतर्पणजा गर्ता त्वया येयं विनिर्मिता । रामह्रद इति ख्यातिं प्रयास्यति जगत्त्रये

pitara ūcuḥ | pitṛtarpaṇajā gartā tvayā yeyaṃ vinirmitā | rāmahrada iti khyātiṃ prayāsyati jagattraye

เหล่าปิตฤตรัสว่า “แอ่งน้ำที่เกิดจากพิธีปิตฤ-ตัรปณะนี้ ซึ่งท่านได้สร้างไว้ จะมีชื่อเสียงในสามโลกว่า ‘รามหรท’”

pitaraḥthe ancestors
pitaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
pitṛ-tarpaṇa-jāborn from (made by) ancestral oblation (tarpaṇa)
pitṛ-tarpaṇa-jā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + tarpaṇa (प्रातिपदिक) + ja (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (पितॄणां तर्पणात् जाता); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying gartā)
gartāa pit/cavity
gartā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgartā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tvayāby you
tvayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
which
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
iyamthis
iyam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण/निर्देशक (demonstrative)
vinirmitāconstructed
vinirmitā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvinirmita (कृदन्त; √mā/√māna?; here √mā 'to measure/make' via nirmā)
Formभूतकृदन्त (Past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying gartā)
rāma-hradaḥRama-pond (Rāmahrada)
rāma-hradaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक) + hrada (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष समास (रामस्य ह्रदः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
itithus / as
iti:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देशार्थक अव्यय (quotative)
khyātimfame/name
khyātim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkhyāti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
prayāsyatiwill attain/come to
prayāsyati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√yā (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
jagat-trayein the three worlds
jagat-traye:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + traya (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/द्विगु-भाव (त्रिषु जगत्सु) समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

Pitṛs (ancestors)

Tirtha: Rāmahrada

Type: kund

Listener: Rāma

Scene: The pitṛs speak from an unseen/ethereal realm, blessing the hollow created by tarpaṇa and declaring its name ‘Rāmahrada’ renowned in the three worlds.

P
Pitṛs (ancestors)
R
Rāma
R
Rāmahrada

FAQs

Ritual performed with devotion can transform a physical spot into a universally revered tīrtha, carrying merit across generations.

Rāmahrada—‘the lake of Rāma’—a tīrtha arising from Pitṛ-tarpaṇa.

Pitṛ-tarpaṇa is explicitly identified as the sanctifying act from which the tīrtha originates.