Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

परिक्षीणोऽस्मि विप्रेंद्र क्षयव्याधिप्रभावतः । तस्मात्कुरु प्रतीकार महं त्वां शरणं गतः

parikṣīṇo'smi vipreṃdra kṣayavyādhiprabhāvataḥ | tasmātkuru pratīkāra mahaṃ tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ

“โอ้พราหมณ์ผู้เป็นใหญ่ ด้วยอำนาจแห่งโรคซูบผอมนี้ ข้าพเจ้าร่วงโรยสิ้นแรงแล้ว เพราะฉะนั้นโปรดประทานวิธีแก้ไขเถิด ข้าพเจ้ามาขอพึ่งพระคุณท่าน”

परिक्षीणःemaciated, wasted
परिक्षीणः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootपरि-क्षीण (प्रातिपदिक; √क्षि ‘to waste away’, past participle क्षीण)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
विप्रेंद्रO lord of brahmins
विप्रेंद्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र-इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन
क्षयव्याधिप्रभावतःdue to the effect of consumption-disease
क्षयव्याधिप्रभावतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootक्षय-व्याधि-प्रभाव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: ‘due to’)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Logical connector)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (अव्यय/सर्वनाम-निपात)
Formअव्यय; हेतु/निष्कर्षवाचक (therefore)
कुरुdo, make
कुरु:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
प्रतीकारम्remedy, countermeasure
प्रतीकारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रतीकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; द्वितीया, एकवचन
शरणम्refuge
शरणम्:
Gati/Karma (Goal as object)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थे (as goal)
गतःhaving gone, having resorted
गतः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with अहम्)

Candra (Moon)

Type: kshetra

Scene: Candra, visibly emaciated, speaks with folded hands to Romaka, pleading for a remedy; the sage listens with steady compassion.

C
Candra (Moon)
R
Romaka (sage)

FAQs

Śaraṇāgati—taking refuge in the wise with humility—is a dharmic path to relief when one’s own strength is depleted.

Implicitly Prabhāsa-kṣetra, where the Moon seeks guidance for release from decline.

No specific rite is prescribed; the act emphasized is śaraṇāgati (seeking refuge) and requesting pratīkāra (remedy).