Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

तं दृष्ट्वा स प्रणम्योच्चै स्ततः प्रोवाच सादरम् । क्षयव्याधियुतश्चन्द्रो निर्वेदाद्द्विजसत्तमाः

taṃ dṛṣṭvā sa praṇamyoccai stataḥ provāca sādaram | kṣayavyādhiyutaścandro nirvedāddvijasattamāḥ

ครั้นเห็นท่านแล้ว เขากราบนอบน้อมอย่างยิ่ง จากนั้นจึงกล่าวด้วยความเคารพ จันทรผู้ถูกโรคซูบผอมครอบงำ กล่าวด้วยความสิ้นหวังลึกซึ้ง—โอ้ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชะ

तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√नम् (धातु)
Formक्त्वा-लोपयुक्त अव्ययकृदन्त (gerund)
उच्चैःaloud
उच्चैः:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
ततःthen
ततः:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (then/thereupon)
प्रोवाचsaid
प्रोवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; प्र-उपसर्गयुक्त
सादरम्respectfully
सादरम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस-आदर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative: ‘with respect’)
क्षयव्याधियुतःafflicted with consumption-disease
क्षयव्याधियुतः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षय-व्याधि-युक्त (प्रातिपदिक; √युज् ‘to join’, past participle युक्त)
Formतत्पुरुष-समास; विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with चन्द्रः)
चन्द्रःCandra (the Moon-god)
चन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निर्वेदात्from despondency
निर्वेदात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootनिर्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन
द्विजसत्तमाःO best of twice-born (brahmins)
द्विजसत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative sense in context)
TypeNoun
Rootद्विज-सत्तम (प्रातिपदिक; द्विज + सत्तम)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Narrator (Purāṇic narrator within Tīrthamāhātmya context)

Type: kshetra

Scene: Candra, pale and diminished, approaches the radiant sage Romaka; he bows deeply, hands folded, eyes lowered in reverence, conveying both suffering and hope.

C
Candra (Moon)
R
Romaka (sage)

FAQs

In crisis, humility and reverence toward realized sages open the path to counsel and sacred remedy.

The encounter is part of the Prabhāsa-kṣetra māhātmya sequence.

Praṇāma (bowing) is shown as an essential dharmic approach to a sage; no further rite is detailed in this verse.