Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

वैवाहिकेन विधिना कृतकृत्यो बभूव ह । ततो बभ्राम तत्क्षेत्रं तीर्थयात्रापरायणः

vaivāhikena vidhinā kṛtakṛtyo babhūva ha | tato babhrāma tatkṣetraṃ tīrthayātrāparāyaṇaḥ

ครั้นประกอบพิธีวิวาห์ตามวिधีที่กำหนดดุจสังสการแล้ว เขาก็สำเร็จหน้าที่; จากนั้นผู้มุ่งมั่นในตถาคตแห่งการจาริกตถีร์ถะ จึงเที่ยวไปทั่วเขตศักดิ์สิทธิ์นั้นเพื่อสักการะตถีร์ถะทั้งหลาย

vaivāhikenaby the marriage (wedding)
vaivāhikena:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootvaivāhika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (contextual), तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; विशेषण—‘विधिना’ इत्यस्य
vidhināby the prescribed rite/method
vidhinā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
kṛtakṛtyaḥone who has fulfilled his duty
kṛtakṛtyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृ-धातु, क्त) + kṛtya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; समासः—कर्मधारय (कृतं कृत्यं येन सः)
babhūvabecame
babhūva:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू-धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
haindeed
ha:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय—काल/क्रमवाचक (thereafter)
babhrāmawandered/roamed
babhrāma:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhram (भ्रम्-धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—‘kṣetram’ इत्यस्य
kṣetramfield/holy region
kṣetram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tīrthayātrāparāyaṇaḥdevoted to pilgrimage to sacred places
tīrthayātrāparāyaṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottīrtha (प्रातिपदिक) + yātrā (प्रातिपदिक) + parāyaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समासार्थः—‘तीर्थयात्रायां परायणः’

Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya)

Type: kshetra

Scene: A newly married pilgrim, serene and duty-fulfilled, sets out on foot through a sacred landscape, moving from one tīrtha to another with staff, water-pot, and prayerful gaze.

H
Hāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

Ritual completion should mature into ongoing devotion—fulfilled duty leads to sustained tīrtha-oriented spiritual practice.

The broader Hāṭakeśvara-kṣetra, presented as a landscape for tīrtha-yātrā.

Performance of a vaivāhika-style vidhi and subsequent tīrtha-yātrā (pilgrimage circuit) within the kṣetra.