Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

अनावृष्टिहते लोके पंचेंद्रं तत्र यो जपेत् । तस्य हस्तकृते होमे तन्मंत्रैः स्याज्जलागमः

anāvṛṣṭihate loke paṃceṃdraṃ tatra yo japet | tasya hastakṛte home tanmaṃtraiḥ syājjalāgamaḥ

เมื่อโลกถูกความแล้งไร้ฝน ผู้ใดสวดภาวนา “ปัญเจนทระ” ณ ที่นั้น—แล้วในการบูชาไฟ (โหมะ) ที่เขากระทำด้วยมือ ด้วยมนต์เหล่านั้นย่อมบังเกิดการมาถึงแห่งน้ำ คือฝน

अनावृष्टि-हतेin a world afflicted by drought
अनावृष्टि-हते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअनावृष्टि (प्रातिपदिक) + हत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हन्)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः: अनावृष्ट्या हतः (instrumental sense) → अनावृष्टिहत; अधिकरणे सप्तमी
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
पञ्चेन्द्रम्the ‘Pañcendra’ (five-Indras mantra/name)
पञ्चेन्द्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः: पञ्चानाम् इन्द्राणाम् समाहारः/नाम (a set/name)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जपेत्should recite
जपेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
हस्त-कृतेin (the) hand-performed
हस्त-कृते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहस्त (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः: हस्तेन कृतः (instrumental)
होमेin the fire-offering
होमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तत्-मन्त्रैःwith those mantras
तत्-मन्त्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/instrumental), बहुवचन; समासः: तस्य मन्त्राः → तन्मन्त्राः
स्यात्would be / may occur
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
जल-आगमःarrival of water (rain)
जल-आगमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + आगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः: जलस्य आगमः

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa tīrtha-māhātmya narration style)

Type: kshetra

Scene: A drought-stricken landscape; at the tīrtha, a devotee performs homa with raised hands, flames bright; clouds gather and first drops fall as villagers watch in reverence.

P
Pañcendra
H
Homa

FAQs

Puranic dharma presents yajña and mantra as harmonizing acts that restore cosmic and environmental balance.

A Nāgarakhaṇḍa tīrtha in the Tīrthamāhātmya; the rain-bringing rite is said to work when done ‘tatra’.

Japa of the Pañcendra followed by a homa using those mantras to invite rainfall.