Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 163

निर्विकल्पेन चित्तेन यदि ध्यातो महेश्वरः । तेन सत्येन दुष्टोऽयं पापात्मा ब्राह्मणाधमः । ईदृक्कायो भवत्वाशु गुरुर्मे येन धर्षितः

nirvikalpena cittena yadi dhyāto maheśvaraḥ | tena satyena duṣṭo'yaṃ pāpātmā brāhmaṇādhamaḥ | īdṛkkāyo bhavatvāśu gururme yena dharṣitaḥ

“หากด้วยจิตอันไม่ฟุ้งซ่าน ข้าพเจ้าได้เพ่งภาวนาต่อพระมหेशวร—ด้วยสัจจะนั้น ขอให้คนชั่วผู้มีบาปนี้ ผู้ต่ำต้อยในหมู่พราหมณ์ จงกลายเป็นกายเช่นข้าพเจ้าโดยพลัน เพราะเขาได้ลบหลู่ครูของข้าพเจ้า”

निर्विकल्पेनwithout doubt/without wavering
निर्विकल्पेन:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिर्विकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; 'चित्तेन' इत्यस्य विशेषणम्
चित्तेनwith (my) mind
चित्तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional)
ध्यातःmeditated upon
ध्यातः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootध्यै (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि—'महेश्वरः' इत्यस्य विशेषणम् (i.e., 'is meditated upon')
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—महेश्वरः (कर्मधारय/तत्पुरुषः: 'महान् ईश्वरः')
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
सत्येनby (this) truth
सत्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
दुष्टःwicked
दुष्टः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject attribute)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'अयम्' इत्यस्य विशेषणम्
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
पापात्माsinful-souled
पापात्मा:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject attribute)
TypeNoun
Rootपाप + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—पापात्मा ('पापः आत्मा यस्य')
ब्राह्मणाधमःthe lowest among Brahmins
ब्राह्मणाधमः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject attribute)
TypeNoun
Rootब्राह्मण + अधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—ब्राह्मणाधमः (षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः: 'ब्राह्मणेषु अधमः')
ईदृक्such, like this
ईदृक्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootईदृश् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'कायः' इत्यस्य विशेषणम्
कायःbody
कायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवतुlet it become
भवतु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
आशुquickly
आशु:
Kala/Prayojaka (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
गुरुःthe teacher
गुरुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
येनby whom
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)
धर्षितःinsulted/assaulted
धर्षितः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject attribute)
TypeAdjective
Rootधृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'गुरुः' इत्यस्य विशेषणम्

Disciple (uttering a truth-assertion / satya-prayoga curse)

Scene: The disciple, steadying his mind, invokes Maheśvara and pronounces a truth-backed curse: the offender should instantly assume a serpent-like body, matching the affliction that has dishonored the guru.

M
Maheśvara
Ś
Śiva
G
Guru
B
Brāhmaṇa

FAQs

Meditation and truth-power should align with dharma; invoking spiritual merit to punish others—especially in anger—creates grave consequences.

Not named in this verse; it belongs to the chapter’s broader tīrtha-glorification setting.

No formal ritual; it references satya (truth-assertion) and dhyāna (meditation) as potent spiritual acts.