Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 91

शाकल्य उवाच । यदि गच्छसि चान्यत्र तत्त्वं विद्यां परित्यज । यां मया पाठितः पाप व्रज पश्चात्कुशिष्य भोः

śākalya uvāca | yadi gacchasi cānyatra tattvaṃ vidyāṃ parityaja | yāṃ mayā pāṭhitaḥ pāpa vraja paścātkuśiṣya bhoḥ

ศากัลยะกล่าวว่า “หากเจ้าจะไปที่อื่น ก็จงละทิ้งวิทยาศักดิ์สิทธิ์พร้อมความหมายแท้ที่เราสอนเจ้าไป จงไปเสีย—โอ้ผู้บาป โอ้ศิษย์อัปมงคล—ถอยห่างไป!”

शाकल्यःŚākalya
शाकल्यः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootशाकल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (वक्ता)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional conjunction)
गच्छसिyou go
गच्छसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
तत्त्वम्truth/essence
तत्त्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
विद्याम्knowledge
विद्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
परित्यजabandon, give up
परित्यज:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + त्यज् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
याम्which (knowledge)
याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
मयाby me
मया:
Karana (Agent/instrument in passive sense/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
पाठितःtaught (by me)
पाठितः:
Karta (Predicate complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootपठ् (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
Formणिजन्त-धातोः भूतकर्मणि कृदन्तः (causative past passive participle: ‘made to study/taught’), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; संबोधन ‘त्वम्’ (अध्येतृ) प्रति विधेयभावः
पापO sinner
पाप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, संबोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
व्रजgo
व्रज:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज्/व्रज (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
पश्चात्afterwards/behind
पश्चात्:
Sambandha (Direction/time/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formकाल/देशवाचक-अव्यय (after/behind)
कु-शिष्यO bad disciple
कु-शिष्य:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकु (उपसर्ग/अव्यय) + शिष्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (descriptive: ‘bad disciple’), पुंलिङ्गे, संबोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
भोःO!
भोः:
Sambodhana (Address marker/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभोः (अव्यय)
Formसंबोधन-निपात (vocative particle)

Śākalya

Scene: A stern ṛṣi-guru (Śākalya) dismisses a disciple with a raised hand and sharp gaze; the disciple stands lowered, shamed, at the edge of an āśrama clearing.

Ś
Śākalya
Y
Yājñavalkya

FAQs

Knowledge without humility and right relationship can be withdrawn; anger distorts dharmic guidance.

This conflict sets the stage for Yājñavalkya’s later purification at Viśvāmitra-hrada.

No ritual is prescribed; it is a command to abandon the received learning.