Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

इंद्रद्युम्न उवाच । चिरायुर्मे भवान्प्रोक्तः कांपिल्यपुरवासिभिः । तेनाहं तव पार्श्वेऽत्र समायातो महामुने

iṃdradyumna uvāca | cirāyurme bhavānproktaḥ kāṃpilyapuravāsibhiḥ | tenāhaṃ tava pārśve'tra samāyāto mahāmune

อินทรทยุมน์กล่าวว่า: “ชาวกัมปิลยปุระบอกข้าว่า ท่านมีอายุยืนยาวนัก ดังนั้น โอ้มหามุนี ข้าจึงมาถึง ณ เคียงข้างท่านที่นี่”

इंद्रद्युम्नःIndradyumna
इंद्रद्युम्नः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootइंद्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चिरायुःlong-lived
चिरायुः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिरायु (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (enclitic)
भवान्you (honored sir)
भवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formआदरार्थक-सर्वनाम (honorific pronoun), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रोक्तःwas declared
प्रोक्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) + क्त (कृत्) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि—‘was declared/said’
कांपिल्यपुरवासिभिःby the residents of Kampilya city
कांपिल्यपुरवासिभिः:
Karana (Agent/Instrument in passive/करण)
TypeNoun
Rootकांपिल्य-पुर-वासिन् (प्रातिपदिक); घटकाः: कांपिल्य + पुर + वासिन्
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘कांपिल्यपुरे वसन्ति’ इति (inhabitants of Kampilya city)
तेनtherefore / by that
तेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
पार्श्वेat (your) side
पार्श्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb)
समायातःhave come
समायातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + आ + या (धातु) + क्त → समायात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (past participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि—‘has come’
महामुनेO great sage
महामुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक); घटकाः: महा + मुनि
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Indradyumna

Listener: Mahāmuni (unnamed sage)

Scene: A royal figure (Indradyumna) arrives at a forest āśrama, hands folded, addressing an aged sage; attendants and a quiet hermitage setting suggest the start of a sacred inquiry.

I
Indradyumna
M
Mārkaṇḍeya
K
Kāmpilyapura

FAQs

Faith in saintly testimony leads the seeker to the right guide; spiritual progress begins by approaching the wise.

The narrative points toward Naimiṣāraṇya as the destination for guidance, while also naming Kāmpilyapura as a connected locale.

No explicit ritual is prescribed; the act is ‘approaching the sage’ as a foundational dharmic practice.