Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

अथात्मानं स राजेंद्रो यावत्पश्यति तत्क्षणात् । तावत्प्राप्तं धरापृष्ठे कांपिल्य नगरं प्रति

athātmānaṃ sa rājeṃdro yāvatpaśyati tatkṣaṇāt | tāvatprāptaṃ dharāpṛṣṭhe kāṃpilya nagaraṃ prati

แล้วพระราชาผู้เป็นจอมแห่งกษัตริย์ ครั้นรู้สึกตัวขึ้นในบัดดล ก็ประจักษ์ว่าในขณะนั้นเองได้มาถึงพื้นพิภพ ใกล้นครกัมปิลยะแล้ว

अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formआरम्भ/अनन्तर-अव्यय (sequencer)
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
राजेन्द्रःking of kings
राजेन्द्रः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञाम् इन्द्रः)
यावत्as long as/while
यावत्:
सम्बन्ध (Correlation)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-अव्यय (correlative: as long as)
पश्यतिsees
पश्यति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्that
तत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (क्षणात्—समासे)
क्षणात्from that moment/instantly
क्षणात्:
अपादान/काल (Time-from)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
तावत्just then/so much
तावत्:
सम्बन्ध (Correlation)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formपरिमाण-अव्यय (correlative: so much/just then)
प्राप्तम्reached/arrived
प्राप्तम्:
क्रिया (Result/state)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकृत् (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘प्राप्तम्’ (it was reached)
धरापृष्ठेon the earth’s surface
धरापृष्ठे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
कांपिल्यKāmpilya
कांपिल्य:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकांपिल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे अव्ययवत्/विशेषणरूपे (indeclinable-like as place-name qualifier); नगरम् इति विशेषणम्
नगरम्city
नगरम्:
कर्म (Goal/object)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
दिशा/सम्प्रदान (Direction)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय/दिशा-प्रदर्शक (preposition: towards)

Narrator (contextual)

Tirtha: Kāṃpilya (as kṣetra-entry point)

Type: kshetra

Scene: A royal figure ‘awakens to himself’ and beholds the earth beneath; in the same instant he stands near the gates/approach of Kāṃpilya, with townsfolk and distant ramparts visible.

I
Indradyumna
K
Kāṃpilya

FAQs

Divine ordinance moves beings swiftly according to karma; the earth becomes the field for renewed merit through place-linked dharma.

Kāṃpilya is introduced as a key geographic setting; the tīrtha-focus unfolds in subsequent verses.

None; this is narrative transition establishing location.