Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

तस्मात्पार्वति यत्नेन हरौ सुप्ते तपः कुरु । चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते प्रणवेन समन्वितम्

tasmātpārvati yatnena harau supte tapaḥ kuru | cāturmāsye'tha saṃprāpte praṇavena samanvitam

เพราะฉะนั้น โอ้พระนางปารวตี จงเพียรทำตบะในกาลศักดิ์สิทธิ์เมื่อพระหริ ‘บรรทม’ อยู่; และครั้นถึงจาตุรมาสยะแล้ว จงประกอบตบะนั้นพร้อมด้วยปรณวะ คือ ‘โอม’

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Roottasmāt (तद्-सर्वनाम)
Formअव्ययीभावार्थे पञ्चमी-रूपम्; हेत्वर्थक (ablatival adverb: 'therefore/from that reason')
पार्वतिO Pārvatī
पार्वति:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpārvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
यत्नेनwith effort
यत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyatna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
हरौwhen/while Hari (is)
हरौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
सुप्तेasleep
सुप्ते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvap (धातु) + supta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; 'हरौ' इति विशेषण (when asleep)
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
कुरुdo, perform
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चातुर्मास्येin the Cāturmāsya period
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootcāturmāsya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
अथthen
अथ:
Anvaya (Discourse connector/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक/प्रकरणारम्भक (then/now)
संप्राप्तेwhen it has arrived
संप्राप्ते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-√prāp (प्राप् धातु) + saṃprāpta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; 'चातुर्मास्ये' इति विशेषण (when arrived)
प्रणवेनwith the praṇava (Oṃ)
प्रणवेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootpraṇava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
समन्वितम्accompanied by, combined with
समन्वितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-anv-√i (इ धातु) + samanvita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'तपः' इति विशेषण (endowed/combined with)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Cāturmāsya (Viṣṇu-śayana-kāla)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī

Scene: Pārvatī is addressed in a teaching scene; in the background Viṣṇu rests on Śeṣa in Yoga-nidrā (Kṣīra-sāgara motif), while devotees undertake Cāturmāsya vows, chanting Oṃ.

P
Pārvatī
H
Hari (Viṣṇu)
C
Cāturmāsya
P
Praṇava (Oṃ)
T
Tapas

FAQs

Seasonal sacred discipline (Cāturmāsya) should be practiced with effort, integrating tapas with Praṇava-centered devotion.

No particular site is named in this verse; it provides a vrata framework within the tīrtha chapter.

Perform tapas during Cāturmāsya, explicitly accompanied by Praṇava (Oṃ), implying Oṃ-japa or Oṃ-prefixed mantra practice.