Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

येन स्वकुलजो धर्मस्त्यक्तः स पतितो भवेत् । मृतश्च नरकं प्राप्य दुःखभारेण युज्यते

yena svakulajo dharmastyaktaḥ sa patito bhavet | mṛtaśca narakaṃ prāpya duḥkhabhāreṇa yujyate

ผู้ใดละทิ้งธรรมแห่งตระกูลของตน ผู้นั้นย่อมเป็นผู้ตกต่ำ; ครั้นตายแล้วไปสู่นรก ก็ถูกผูกมัดไว้ใต้ภาระแห่งทุกข์อันหนักหน่วง

येनby whom/whereby
येन:
Karana (Cause/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सम्बन्धे ‘येन कारणेन’
स्वकुलजःborn in one’s own family
स्वकुलजः:
Karta (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व + कुलज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (स्वस्य कुलात् जातः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; धर्म-विशेषण
धर्मःduty/law
धर्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्यक्तःabandoned
त्यक्तः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootत्यज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्यजितः’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पतितःfallen (from dharma)
पतितः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपतित (प्रातिपदिक; √पत् + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मृतःdead
मृतः:
Karta (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत (प्रातिपदिक; √मृ + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स-विशेषण
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नरकम्hell
नरकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
दुःखभारेणby the burden of suffering
दुःखभारेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदुःख + भार (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दुःखस्य भारः), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
युज्यतेis yoked/afflicted
युज्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive)

Śiva (deduced from the ongoing admonition in the chapter)

Scene: A moral tableau: a man turning away from ancestral rites while shadowy messengers of Yama and a heavy burden (duḥkha-bhāra) loom; in contrast, a luminous path of dharma stands behind him, unchosen.

N
Naraka

FAQs

Abandoning one’s rightful dharma leads to moral downfall and painful karmic consequences.

This verse does not name a particular tīrtha; it states a general dharma principle within the tīrtha-māhātmya narrative.

No specific ritual is prescribed; the instruction is to uphold kuladharma rather than abandon it.