Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

उमामहेश्वरप्रीत्यै दत्तं विधिवदक्षयम् । यथा श्रीस्तुलसीवृक्षे तथा बिल्वे च पार्वती

umāmaheśvaraprītyai dattaṃ vidhivadakṣayam | yathā śrīstulasīvṛkṣe tathā bilve ca pārvatī

สิ่งใดก็ตามที่ถวายตามพิธีอันถูกต้องเพื่อความปีติของพระอุมาและพระมหेशวร ย่อมเป็นอักขยะ คือไม่เสื่อมสูญ ดังที่พระศรีสถิตในต้นตูลสี ฉันใด พระปารวตีสถิตในต้นบิลวะฉันนั้น

उमामहेश्वरप्रीत्यैfor the pleasure of Umā and Maheśvara
उमामहेश्वरप्रीत्यै:
Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootउमा-महेश्वर-प्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/dative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (उमामहेश्वरयोः प्रीतिः; तस्यै)
दत्तम्given, offered
दत्तम्:
Kriya-visheshana (Predicate participle/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘given/offered’
विधिवत्according to rule/ritually
विधिवत्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधि (प्रातिपदिक) + वत् (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय (adverb)
अक्षयम्imperishable, inexhaustible
अक्षयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (दत्तम्/दानम्-विशेषणम्)
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparative connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/तुलना-सूचक (comparative particle)
श्रीःprosperity, auspiciousness
श्रीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन
तुलसीवृक्षेin/on the tulasī plant
तुलसीवृक्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतुलसी-वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तुलस्याः वृक्षः)
तथाso, likewise
तथा:
Sambandha (Correlative connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; तदनुरूपता-सूचक (correlative adverb)
बिल्वेin/on the bilva (tree)
बिल्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootबिल्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
पार्वतीO Pārvatī
पार्वती:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, एकवचन; सन्दर्भे सम्बोधनार्थे (हे पार्वति) ग्रहणीयम्

Gālava (deduced from immediate chapter-context; narrative dialogue in Paijavana-upākhyāna)

Type: kshetra

Scene: A ritual offering scene: bilva leaves are offered vidhivat to Umā-Maheśvara; beside the shrine stand a bilva tree glowing with Pārvatī’s presence and a tulasī plant glowing with Śrī’s presence, symbolizing akṣaya merit.

U
Umā
M
Maheśvara
P
Pārvatī
Ś
Śrī (Lakṣmī)
T
Tulasī
B
Bilva

FAQs

Offerings made with proper rite for the Divine Couple become akṣaya (imperishable), and sacred plants are living seats of divine presence.

It belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya context within Nāgara-khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

Give/offer according to vidhi to Umā-Maheśvara; honor bilva as Pārvatī’s abode (and tulasī as Śrī’s abode).