Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

आषाढशुक्लैकादश्यां करिष्ये नियमं गृहे । नारायणस्य प्रीत्यर्थं श्रेयोऽर्थं चात्मनस्तथा । प्रत्युवाच मुनिर्धर्मान्विनयानतकन्धरम्

āṣāḍhaśuklaikādaśyāṃ kariṣye niyamaṃ gṛhe | nārāyaṇasya prītyarthaṃ śreyo'rthaṃ cātmanastathā | pratyuvāca munirdharmānvinayānatakandharam

ในวันเอกาทศีแห่งปักษ์สว่าง เดือนอาษาฒะ ข้าพเจ้าจักตั้งนียมะ (วัตรวินัย) อยู่ที่เรือน เพื่อความปีติของพระนารายณะ และเพื่อประโยชน์สูงสุดแก่ตนเอง ดังนี้ฤๅษีได้กล่าวตอบ พร้อมสั่งสอนธรรมะแก่ผู้มีคอค้อมต่ำด้วยความนอบน้อม

āṣāḍha-śukla-ekādaśyāmon the Āṣāḍha bright-fortnight Ekādaśī
āṣāḍha-śukla-ekādaśyām:
Kala (Time/काल)
TypeNoun
Rootāṣāḍha (प्रातिपदिक) + śukla (प्रातिपदिक) + ekādaśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (आषाढस्य शुक्लपक्षस्य एकादशी)
kariṣyeI shall perform
kariṣye:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
niyamama vow/observance
niyamam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
gṛheat home
gṛhe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
nārāyaṇasyaof Nārāyaṇa
nārāyaṇasya:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnārāyaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
prīti-arthamfor (his) pleasure
prīti-artham:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootprīti (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे प्रयुक्तं (प्रीत्यर्थम् = प्रीतये)
śreyaḥwelfare/benefit
śreyaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśreyas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
arthamfor the sake (of)
artham:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (śreyaḥ इत्यस्य अर्थे)
caand
ca:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
ātmanaḥof myself
ātmanaḥ:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
tathālikewise/also
tathā:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (adverb: likewise)
pratyuvācareplied
pratyuvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्रति + उद्
muniḥthe sage
muniḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
dharmān(about) duties/dharmas
dharmān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
vinaya-ānata-kandharamhim whose neck was bowed in humility
vinaya-ānata-kandharam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootvinaya (प्रातिपदिक) + ānata (प्रातिपदिक; √nam + ā, क्त) + kandhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (विनयेन आनतः कन्धरः यस्य) विशेषण (सम्बोधित/उद्दिष्टः)

Muni (sage; contextually Gālava continuing the instruction)

Scene: A sage, seated in a simple āśrama, speaks gently on dharma to a reverent listener with bowed neck; in the background, a household shrine of Nārāyaṇa is prepared for Ekādaśī and the start of Cāturmāsya.

Ā
Āṣāḍha
E
Ekādaśī
N
Nārāyaṇa

FAQs

Beginning a vow with humility and discipline, dedicating it to Nārāyaṇa, yields one’s highest good (śreyas).

This verse frames the vrata-timing (Āṣāḍha Ekādaśī) rather than naming a single tirtha; it belongs to the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya context.

Undertaking a niyama (rule-bound vow/discipline) at home on Āṣāḍha-śukla Ekādaśī for Nārāyaṇa’s pleasure.