Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

ईश्वर उवाच । धर्मोढा यस्य पत्नी स्यात्स सच्छूद्र उदाहृतः । समानकुलरूपा च दशदोषविवर्जिता

īśvara uvāca | dharmoḍhā yasya patnī syātsa sacchūdra udāhṛtaḥ | samānakularūpā ca daśadoṣavivarjitā

อีศวรตรัสว่า: ผู้ใดมีภรรยาที่อภิเษกตามธรรม ผู้นั้นเรียกว่า ‘สัจจูทร’ นางควรมีตระกูลและรูปโฉมเสมอกัน และปราศจากโทษสิบประการ

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
धर्म-ऊढाmarried according to dharma/rite
धर्म-ऊढा:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + ऊढा (वह् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) विशेषण
यस्यof whom/whose
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
पत्नीwife
पत्नी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्यात्would be/is to be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सत्-शूद्रःa true Śūdra
सत्-शूद्रः:
Pratijna/Predicate nominal (विधेय)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + शूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (विशेषण-विशेष्यभाव)
उदाहृतःis declared/called
उदाहृतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-आ-हृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (passive sense)
समान-कुल-रूपाof similar family and appearance
समान-कुल-रूपा:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (समानं कुलं च रूपं च यस्याः/या)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दश-दोष-विवर्जिताfree from ten faults
दश-दोष-विवर्जिता:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक) + विवर्जित (वर्ज् धातोः क्त-प्रत्ययान्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; तत्पुरुष-समास (दशदोषैः विवर्जिता)

Īśvara (Śiva)

Listener: Skanda

Scene: Īśvara explains criteria of a ‘sacchūdra’ with a symbolic vignette of a dharmic wedding: sacred fire, garlands, and a composed couple; the teaching scene overlays the ritual imagery.

Ī
Īśvara
S
Sacchūdra

FAQs

It frames ‘good conduct’ through the lens of gṛhastha-dharma: a dharmically conducted marriage and ethical spouse-qualities.

No specific tīrtha is referenced in this verse.

A normative criterion: marriage performed according to dharma, along with stated spouse-qualifications (including being free from ‘ten faults’).