Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

एतत्षड्वर्गहरणं रिपुनिग्रहणं परम् । अध्यात्ममूलमेतद्धि परमं सौख्यकारणम्

etatṣaḍvargaharaṇaṃ ripunigrahaṇaṃ param | adhyātmamūlametaddhi paramaṃ saukhyakāraṇam

สิ่งนี้ (นิยมะ) ขจัด “หมู่หกประการ” และเป็นการข่มปราบศัตรูภายในอย่างสูงสุด มีรากฐานในอธยาตมะ จึงเป็นเหตุแห่งสุขแท้อันประเสริฐยิ่ง

एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; संकेतवाचक-सर्वनाम (demonstrative)
षड्वर्गहरणम्removal of the sixfold group (six inner enemies)
षड्वर्गहरणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootषट् (प्रातिपदिक/संख्याशब्द) + वर्ग (प्रातिपदिक) + हरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (षड्वर्गस्य हरणम्)
रिपुनिग्रहणम्subjugation of enemies
रिपुनिग्रहणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक) + निग्रहण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रिपूणां निग्रहणम्)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier of preceding nouns)
अध्यात्ममूलम्rooted in spirituality
अध्यात्ममूलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअध्यात्म (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अध्यात्मस्य मूलम्)
एतत्this (practice)
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; संकेतवाचक-सर्वनाम
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चय/कारणार्थक-अव्यय (particle: indeed/for)
परमम्supreme
परमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier of कारणम्)
सौख्यकारणम्cause of happiness
सौख्यकारणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौख्य (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सौख्यस्य कारणम्)

Brahmā (continuing)

Listener: Nārada

Scene: An allegorical tableau: a disciplined ascetic/pilgrim stands firm while six shadowy figures (desire, anger, greed, delusion, pride, envy) dissolve into light; behind, a subtle Viṣṇu radiance indicates adhyātma-rooted victory.

Ṣaḍvarga
R
Ripu (inner enemies)
A
Adhyātma

FAQs

Self-discipline conquers the inner enemies and leads to lasting happiness grounded in adhyātma (inner spirituality).

No site is named; the teaching supplies the inner qualification for tīrtha-benefits—purity through restraint.

Undertake niyama to subdue the ṣaḍvarga/inner enemies—an inward discipline supporting all vows and pilgrim rites.