Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

एतत्पापसहस्राणां मूलं प्राहुर्मनीषिणः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्या भूतदया नृभिः

etatpāpasahasrāṇāṃ mūlaṃ prāhurmanīṣiṇaḥ | tasmātsarvaprayatnena kāryā bhūtadayā nṛbhiḥ

บัณฑิตกล่าวว่านี่คือรากแห่งบาปนับพัน ดังนั้นมนุษย์พึงเพียรพยายามทุกประการในการเจริญเมตตากรุณาต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง

एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (मूलम् इति विशेष्ये) Nominative singular used adjectivally
पापसहस्राणाम्of thousands of sins
पापसहस्राणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पापानां सहस्राणि); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural
मूलम्root, cause
मूलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
प्राहुःthey declare
प्राहुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; ‘they have said/declare’
मनीषिणःthe wise
मनीषिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभाववत् निपात-प्रयोगः; अपादानार्थक (ablatival adverb)
सर्वप्रयत्नेनwith all effort
सर्वप्रयत्नेन:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सर्वः प्रयत्नः); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; Instrumental singular
कार्याshould be done
कार्या:
Vidhi (Injunctive predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + य (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (यत्/य), कर्मणि; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘to be done/should be practiced’
भूतदयाcompassion toward beings
भूतदया:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + दया (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भूतेषु दया); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
नृभिःby men, by people
नृभिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural (कर्तृ-करणभावे: ‘by men’)

Brahmā (inferred from chapter colophon context)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Nārada

Scene: A pilgrim-teacher points to suffering creatures near a sacred precinct, instructing that cruelty is the root of countless sins and that compassion is the true vrata.

M
Manīṣiṇaḥ (the wise)
B
Bhūta-dayā (compassion to beings)

FAQs

Most sins trace back to cruelty or harm; compassion is the foundational corrective virtue.

The verse belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya context in Nāgara-khaṇḍa, where tīrtha-dharma is taught through Cāturmāsya rules.

Make bhūta-dayā (compassion to all beings) a deliberate, sustained practice—treated as a primary vrata discipline.