Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

सर्वेषामेव भूतानां हरिर्नित्यं हृदि स्थितः । स एव हि पराभूतो यो भूतद्रोहकारकः

sarveṣāmeva bhūtānāṃ harirnityaṃ hṛdi sthitaḥ | sa eva hi parābhūto yo bhūtadrohakārakaḥ

พระหริสถิตอยู่เป็นนิตย์ในดวงใจของสรรพสัตว์ทั้งปวง แท้จริงผู้ใดเบียดเบียนสัตว์มีชีวิต ผู้นั้นแลคือผู้พ่ายแพ้อย่างแท้จริง—เป็นการลบหลู่พระผู้สถิตภายใน

सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; (भूतानाम् इति विशेष्ये) Genitive plural
एवindeed, only
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)
भूतानाम्of living beings
भूतानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural
हरिःHari (Vishnu)
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
नित्यम्always
नित्यम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया एकवचन); adverbial accusative
हृदिin the heart
हृदि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
स्थितःsituated, abiding
स्थितः:
Kriya (State/क्रिया)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Past passive participle used predicatively
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Pronoun nominative singular
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
पराभूतःis defeated
पराभूतः:
Vidhi (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootपराभू (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘defeated/overcome’
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Relative pronoun nominative singular
भूतद्रोहकारकःone who causes harm to beings
भूतद्रोहकारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + द्रोह (प्रातिपदिक) + कारक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भूतानां द्रोहं करोति इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

Brahmā (inferred from chapter colophon context)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Nārada

Scene: A visionary depiction of Hari as a subtle presence within the hearts of humans and animals; a would-be aggressor is shown ‘defeated’ by conscience and divine witness.

H
Hari (Viṣṇu)
B
Bhūta (living beings)

FAQs

Because Hari dwells within all, harming beings is spiritually self-defeating and contradicts devotion.

The verse is part of the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya discourse in Nāgara-khaṇḍa, tying tīrtha life to universal compassion.

Avoid bhūta-droha (injury to beings) as a core ethical rule, especially during vrata observances like Cāturmāsya.