Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

भर्तृयज्ञ उवाच । यस्य नो विद्यते पुत्र औरसश्च महीपते । चतुर्णां स्वपितॄणां तु कथं स स्याच्चतुर्थकः

bhartṛyajña uvāca | yasya no vidyate putra aurasaśca mahīpate | caturṇāṃ svapitṝṇāṃ tu kathaṃ sa syāccaturthakaḥ

ภรรตฤยัชญะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา หากชายผู้หนึ่งไม่มีบุตรโดยชอบธรรมของตน แล้วเขาจะเป็น ‘ผู้ที่สี่’ ท่ามกลางบรรพชนทั้งสี่ของตนได้อย่างไร?”

भर्तृयज्ञःBhartṛyajña
भर्तृयज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यस्यwhose/of whom
यस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
not
:
Nishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
विद्यतेexists
विद्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; अस्त्यर्थ (exists)
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
औरसःlegitimate/born of the body
औरसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootऔरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘पुत्रः’ इत्यस्य विशेषण
and
:
Samuccaya (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
महीपतेO king/lord of the earth
महीपते:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष-समास (मही-पति); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
चतुर्णाम्of four
चतुर्णाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; संख्या-विशेषण
स्वपितॄणाम्of one’s own fathers/ancestors
स्वपितॄणाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष-समास (‘स्वस्य पितरः’); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्यात्could be/would be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
चतुर्थकःthe fourth (one)
चतुर्थकः:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootचतुर्थक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Bhartṛyajña

Type: kshetra

Listener: Ānarta (māhīpati)

Scene: Bhartṛyajña addresses the king, illustrating the ‘four ancestors’ concept—perhaps with symbolic depiction of three pitṛs behind and the living performer in front—showing the missing ‘fourth’ when no son exists.

B
Bhartṛyajña
M
Mahīpati (king)
P
pitṛ

FAQs

Continuity of ancestral rites is a key dharmic concern; the text frames the problem of lineage and ritual succession when an aurasa son is absent.

No single tīrtha is named in this verse; it is part of a broader tīrtha-centered discourse that includes ritual law and merit.

It references the ancestral framework (four forefathers) tied to śrāddha and sapiṇḍīkaraṇa, questioning how the deceased is ritually integrated without a son.