Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 72

यथा न भवति श्राद्धं तस्मिन्नहनि भूतले । यत्प्रभावाद्वयं सर्वे मानुषैः श्राद्धमाश्रितैः । न यामोऽभिभवस्थानं तस्माच्छप्स्यामहे च तान्

yathā na bhavati śrāddhaṃ tasminnahani bhūtale | yatprabhāvādvayaṃ sarve mānuṣaiḥ śrāddhamāśritaiḥ | na yāmo'bhibhavasthānaṃ tasmācchapsyāmahe ca tān

“เพื่อว่าในวันนั้นบนแผ่นดินจะมิให้มีการประกอบศราทธะ (Śrāddha); เพราะด้วยอานุภาพของมนุษย์ผู้พึ่งศราทธะ พวกเราทั้งปวงย่อมไม่อาจครอบงำได้; ฉะนั้นเราจักสาปเขาทั้งหลาย”

यथाso that / in such a way that
यथा:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: so that/as)
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
भवतिbecomes / happens
भवति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन
तस्मिन्on that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (Masculine/Neuter), सप्तमी (7th case/Locative), एकवचन
अहनिon the day
अहनि:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (7th case/Locative), एकवचन
भूतलेon earth
भूतले:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (7th case/Locative), एकवचन
यत्whose / of which
यत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी (6th case/Genitive), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
प्रभावात्from the power
प्रभावात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), पञ्चमी (5th case/Ablative), एकवचन
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे (1st person pronoun), प्रथमा (1st case), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st case), बहुवचन; विशेषण
मानुषैःby humans
मानुषैः:
Sahakāraka (Agent-instrument/सहकारक)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया (3rd case/Instrumental), बहुवचन
श्राद्धम्śrāddha
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन
आश्रितैःwho have resorted to / who depend on
आश्रितैः:
Sahakāraka (Instrumental qualifier/सहकारक)
TypeAdjective
Rootआश्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ+√श्रि (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया (3rd case/Instrumental), बहुवचन; विशेषण (मानुषैः)
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
यामःwe go
यामः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन, परस्मैपद
अभिभवस्थानम्a place of overpowering (victory-ground)
अभिभवस्थानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअभिभव-स्थान (प्रातिपदिक; अभिभव + स्थान)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (अभिभवस्य स्थानम् = place of overcoming)
तस्मात्therefore / from that
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (Masculine/Neuter), पञ्चमी (5th case/Ablative), एकवचन
शप्स्यामहेwe shall curse
शप्स्यामहे:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√शप् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन, आत्मनेपद
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd case/Accusative), बहुवचन

Deva-groups (collective resolve of Ādityas, Vasus, Rudras, Nāsatyas as per preceding verse)

Tirtha: Gajacchāyā (within Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya)

Type: kshetra

Scene: A council-like scene where divine beings, feeling checked by the power of human śrāddha, resolve to prevent the rite on a particular day and pronounce a curse; the atmosphere is juridical and ominous.

Ś
Śrāddha
H
Humans (mānuṣa)
C
Curse (śāpa)
D
Devas

FAQs

Ritual timing matters in Purāṇic dharma, and cosmic beings are depicted as reacting to the potency of human rites.

The rule is narrated within the Hāṭakeśvara-kṣetra context of the Gajacchāyā-māhātmya.

A prohibition is being engineered: ‘no Śrāddha on that day,’ enforced through a divine curse.