Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

यो वांछति नरो मुक्तिं पितृभिः सह चात्मनः । असंतानश्च यस्तस्य श्राद्धे प्रोक्ता त्रयोदशी

yo vāṃchati naro muktiṃ pitṛbhiḥ saha cātmanaḥ | asaṃtānaśca yastasya śrāddhe proktā trayodaśī

บุรุษผู้ปรารถนาโมกษะเพื่อตนพร้อมด้วยบรรพชน และเป็นผู้ไร้บุตร สำหรับพิธีศราทธะของเขาได้กำหนดวันตรโยทศีไว้

यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय
वांछतिdesires
वांछति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवाञ्छ् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता
मुक्तिम्liberation
मुक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म
पितृभिःwith the ancestors
पितृभिः:
Sahakaraka (Associate/सह)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; सहार्थे करणम्/सहकारी
सहtogether with
सह:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (preposition-like indeclinable: with)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सम्बन्ध (of oneself)
असंतानःwithout offspring
असंतानः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + संतान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास/उपसर्ग; ‘यः’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय
तस्यfor him / of him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध (of him)
श्राद्धेin/for the śrāddha (rite)
श्राद्धे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विषय/अधिकरणम्
प्रोक्ताis prescribed/declared
प्रोक्ता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘त्रयोदशी’ इत्यस्य विशेषणम्
त्रयोदशीthe thirteenth (tithi)
त्रयोदशी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रयोदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate nominative)

Skanda (deduced; not explicit in snippet)

Type: kshetra

Scene: A solitary or elderly householder without children performs Trayodaśī śrāddha at a quiet tīrtha; Pitṛs appear as luminous, peaceful figures receiving offerings; the atmosphere is contemplative, oriented to release rather than gain.

P
Pitṛs

FAQs

Śrāddha is presented not only as social duty but as a means oriented toward mokṣa for oneself and one’s pitṛs when done on the proper tithi.

No specific tīrtha is named in this verse; it gives a tithi-based śrāddha rule within a māhātmya setting.

For one who is childless and seeks liberation with the ancestors, Trayodaśī is prescribed for śrāddha.