Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

वसिष्ठ उवाच । न मया त्वं महाभागे दत्ता चास्य महीपतेः । बलान्नयति यद्येष तस्माद्युक्तं समाचर

vasiṣṭha uvāca | na mayā tvaṃ mahābhāge dattā cāsya mahīpateḥ | balānnayati yadyeṣa tasmādyuktaṃ samācara

พระวสิษฐะตรัสว่า “โอ้ผู้มีบุญยิ่ง ข้ามิได้มอบเจ้าแก่พระมหากษัตริย์นี้ หากเขาพาเจ้าไปด้วยกำลัง ก็จงกระทำสิ่งที่สมควรเถิด”

वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
महाभागेO greatly fortunate lady
महाभागे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—महान् भागः यस्याः सा (O fortunate one)
दत्ताgiven
दत्ता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + क्त (PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
अस्यto him/of him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
महीपतेःof the king
महीपतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
बलात्by force
बलात्:
Hetu (हेतु/Reason)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; (बलात् = by force/forcibly)
नयतिtakes/leads
नयति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक अव्यय (conditional particle)
एषःthis man (he)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (अव्यय; from तद्)
Formहेतु/निष्कर्ष-बोधक अव्यय (therefore/from that)
युक्तम्proper
युक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootयुक्त (प्रातिपदिक; from युज् + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (proper/appropriate)
समाचरdo/act accordingly
समाचर:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + चर् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Vasiṣṭha

Scene: Vasiṣṭha speaks with serene authority, palm raised in instruction; Nandinī pauses mid-stride, listening, while soldiers hold the rope and the king watches.

V
Vasiṣṭha
N
Nandinī
B
Bhūpāla (king)

FAQs

Dharma includes rightful resistance to injustice: when force violates righteousness, one may act firmly in a manner consistent with moral order.

Not stated in this verse; the tīrtha context is chapter-level rather than verse-explicit.

None; it is an ethical instruction (“act properly”) within the narrative.