Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 71

महेश्वर उवाच । शंख तुष्टोऽस्मि ते वत्स तपसानेन सुव्रत । तस्मात्कथय मे क्षिप्रं यद्ददामि तवाऽधुना

maheśvara uvāca | śaṃkha tuṣṭo'smi te vatsa tapasānena suvrata | tasmātkathaya me kṣipraṃ yaddadāmi tavā'dhunā

พระมหेशวรตรัสว่า “โอ้ ศังขะ บุตรที่รัก—ผู้มีพรตอันประเสริฐ—เราพอพระทัยด้วยตบะของเจ้า ดังนั้นจงบอกมาโดยเร็วว่า บัดนี้เจ้าปรารถนาพรสิ่งใดจากเรา”

महेश्वरःMaheshvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—महा + ईश्वर (षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
शंखO Śaṅkha
शंख:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशंख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
तुष्टःpleased/satisfied
तुष्टः:
Karta-predicative (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त; तुष् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अहम् इत्यस्य)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
तेof you/your
ते:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive) एकवचन; सर्वनाम
वत्सO dear child
वत्स:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
अनेनby this
अनेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तपसा)
सुव्रतO one of good vows
सुव्रत:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुव्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—सु + व्रत
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Discourse (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तस्मात् = 'therefore/from that'); निपात/सम्बन्धाव्यय
कथयtell
कथय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative) एकवचन; सर्वनाम
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
यत्what (that which)
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्धक/यत्-शब्दः
ददामिI give
ददामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तवto you
तव:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative) एकवचन; सर्वनाम
अधुनाnow
अधुना:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Maheśvara (Śiva)

Type: kshetra

Listener: Śaṅkha

Scene: Śiva (Mahēśvara) addresses the ascetic Śaṅkha with paternal affection, offering a boon after severe austerities; the setting hints at a nascent sacred spot near a water body and a liṅga-site.

M
Maheśvara (Śiva)
Ś
Śaṃkha

FAQs

When repentance becomes steadfast tapas, the Lord responds with compassion and invites the devotee to articulate a dharmic desire.

The boon-dialogue occurs in the Hāṭakeśvara-kṣetra narrative context, highlighting the kṣetra’s power to bring Śiva’s grace.

No new rite is prescribed; the verse marks the culmination of tapas in the form of Śiva’s boon-offering.