Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 72

कन्यादाने तथा श्राद्धे कुलीनो ब्राह्मणः सदा । आहर्तव्यः प्रयत्नेन य इच्छेच्छुभमात्मनः । सोऽपि शुद्धिसमायुक्तो यदि स्यान्नृपसत्तम

kanyādāne tathā śrāddhe kulīno brāhmaṇaḥ sadā | āhartavyaḥ prayatnena ya icchecchubhamātmanaḥ | so'pi śuddhisamāyukto yadi syānnṛpasattama

ในการกัญญาทานและในศราทธะ พึงเพียรเสาะหาพราหมณ์ผู้มีชาติตระกูลเสมอ หากปรารถนามงคลแก่ตน โอ้พระราชาผู้ประเสริฐ ทั้งนี้เมื่อท่านนั้นประกอบด้วยความบริสุทธิ์

कन्यादानेat the giving of a maiden (marriage-gift)
कन्यादाने:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकन्या + दान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कन्यायाः दानम्)
तथाand also
तथा:
Avyaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/प्रकारवाचक
श्राद्धेat a śrāddha rite
श्राद्धे:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
कुलीनःof good lineage
कुलीनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुलीन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (ब्राह्मणः)
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता (आहर्तव्यः—one to be brought)
सदाalways
सदा:
Avyaya (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (always)
आहर्तव्यःshould be brought
आहर्तव्यः:
Kriya (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootआ + हृ (धातु) → आहर्तव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (तव्यत्-प्रत्यय, विधेय/कर्तव्यता: 'to be brought'), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (ब्राह्मणः)
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
इच्छेत्should desire
इच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
शुभम्good, welfare
शुभम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म (इच्छेत्)
आत्मनःfor himself/of self
आत्मनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध (for oneself)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (also/even)
शुद्धिसमायुक्तःendowed with purity
शुद्धिसमायुक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्धि + समा + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √युज्)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (शुद्ध्या समायुक्तः = endowed with purity); कृदन्त (क्त-प्रत्यय)
यदिif
यदि:
Avyaya (Condition/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक-निपात (conditional 'if')
स्यात्should be
स्यात्:
Kriya (Copula/अस्ति)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः तत्पुरुषः/कर्मधारयः (नृपाणां सत्तमः)

Skanda (deduced)

Type: kshetra

Listener: nṛpa (king)

Scene: Two linked vignettes: (1) kanyādāna with bride, parents, sacred fire; (2) śrāddha with piṇḍa offerings near water. In both, a dignified, pure kulīna brāhmaṇa presides.

FAQs

Auspicious rites yield auspicious fruit when performed with careful selection of a pure and reputable officiant.

The instruction belongs to the Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha-centered dharma teaching; this verse itself is a general rule for rites done in sacred contexts.

For kanyādāna and śrāddha, bring a kulīna and śuddhi-endowed brāhmaṇa with deliberate effort.