Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

संशुष्का पुष्पमालेव मृतवत्सैव सौरभी । वैमनस्यं परं गत्वा निश्चलत्वमुपस्थिताम् । तां दृष्ट्वा देवपत्न्यस्ता जगदुर्नारदं तदा

saṃśuṣkā puṣpamāleva mṛtavatsaiva saurabhī | vaimanasyaṃ paraṃ gatvā niścalatvamupasthitām | tāṃ dṛṣṭvā devapatnyastā jagadurnāradaṃ tadā

นางเหี่ยวแห้งดุจพวงมาลัยดอกไม้ ดุจแม่โคที่ลูกโคตายแล้ว ครั้นตกสู่ความเศร้าหมองยิ่ง นางก็นิ่งไม่ไหวติง เมื่อเห็นนางดังนั้น เหล่าชายาแห่งเทพทั้งหลายจึงกล่าวแก่นารทในกาลนั้น

संशुष्काcompletely dried
संशुष्का:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंशुष्क (कृदन्त; √शुष्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)
पुष्पमालाa flower-garland
पुष्पमाला:
Upamāna (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (garland of flowers)
इवlike
इव:
Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
मृतवत्साwhose calf has died
मृतवत्सा:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त; √मृ) + वत्स (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (whose calf is dead)
इवlike
इव:
Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
सौरभीSaurabhī (the cow)
सौरभी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौरभी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (proper noun; the cow Saurabhī)
वैमनस्यंdejection/ill-will
वैमनस्यं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवैमनस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
परंextreme
परं:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying वैमनस्यं)
गत्वाhaving gone/attained
गत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having gone)
निश्चलत्वंimmobility/stillness
निश्चलत्वं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिश्चलत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उपस्थिताम्having reached; come to
उपस्थिताम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउपस्थित (कृदन्त; √स्था with उप)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त; (agreeing with ताम्)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having seen)
देवपत्न्यःthe wives of the gods
देवपत्न्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + पत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (wives of the gods)
ताःthose (women)
ताः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
जगदुःthey said/spoke
जगदुः:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√गद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
नारदंto Nārada
नारदं:
Sampradāna/Karma (Addressee/प्रति-कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kāla (Time adjunct/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

Narrator (contextual; the narrative voice introducing the Devapatnīs’ address to Nārada)

Scene: A withered flower garland hangs limp; a cow stands low-headed beside an empty calf-pen; the afflicted woman sits rigid and unmoving. Around her, the wives of the gods gather in concern, turning toward the sage Nārada with vīṇā, about to speak.

N
Nārada
D
Devapatnīs

FAQs

When grief becomes immobilizing, the tradition turns toward wise dialogue and discernment, seeking truth that restores dharma and inner steadiness.

No tīrtha is named in this verse; it is narrative context within the Tīrthamāhātmya.

None is stated here.