Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

दक्षिणानि तथाऽङ्गानि स्फुरमाणानि वै मुहुः । तस्या मनसि संक्षोभं जनयति निरर्गलम्

dakṣiṇāni tathā'ṅgāni sphuramāṇāni vai muhuḥ | tasyā manasi saṃkṣobhaṃ janayati nirargalam

อวัยวะด้านขวาของนางสั่นกระตุกและเต้นระริกอยู่เนือง ๆ และสิ่งนั้นก็ก่อให้เกิดความปั่นป่วนในใจนางอย่างไม่อาจยับยั้งได้ตลอดเวลา

दक्षिणानिright-side
दक्षिणानि:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (अङ्गानि इति)
तथाlikewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘likewise’
अङ्गानिlimbs
अङ्गानि:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
स्फुरमाणानिtwitching/throbbing
स्फुरमाणानि:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootस्फुर् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (अङ्गानि)
वैindeed
वै:
Emphasis (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): अवधारण/प्रमाणार्थ ‘indeed’
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Kriyāviśeṣaṇa (Frequency)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘पुनः पुनः/again and again’
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
मनसिin (her) mind
मनसि:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
संक्षोभम्agitation
संक्षोभम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootसंक्षोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
जनयतिproduces/causes
जनयति:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
निरर्गलम्unrestrained; unchecked
निरर्गलम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootनिर् + अर्गल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (संक्षोभम्): ‘अप्रतिहतम्/अनवरतम्’

Narrative voice (contextual Purāṇic narration; likely Sūta continuing the account)

Scene: Close focus on the heroine: right-side limbs subtly quivering; her hand near the heart; eyes showing rising anxiety while the road and festive entourage continue behind her.

FAQs

Inner agitation can arise from subtle signs; a devotee should respond with discernment and dharmic steadiness rather than impulsiveness.

The broader passage belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya within the Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

No direct prescription appears in this verse; it describes bodily omens associated with the unfolding yajña narrative.