Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

सांकल्पे विहिते श्राद्धे पितॄणां भोजनोद्भवे । समागच्छति यः काले तस्मिञ्छ्राद्धीय एव सः

sāṃkalpe vihite śrāddhe pitṝṇāṃ bhojanodbhave | samāgacchati yaḥ kāle tasmiñchrāddhīya eva saḥ

เมื่อประกอบศราทธะด้วยสังกัลปะเพื่อถวายภัตตาหารแก่ปิตฤทั้งหลาย ผู้ใดมาถึงในกาลนั้นพอดี ผู้นั้นพึงนับว่าเป็นอธิถีแห่งศราทธะ

सांकल्पेin the resolve/at the time of intention
सांकल्पे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसांकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; ‘सांकल्प’ = संकल्प-सम्बन्धे (in the act of resolve)
विहितेprescribed/ordained
विहिते:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + धा (धातु) → विहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘विहिते’ = विधीयमाने/नियतकृते (having been prescribed)
श्राद्धेin the śrāddha rite
श्राद्धे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्
भोजनोद्भवेat the arising/occasion of the meal
भोजनोद्भवे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभोजन + उद्भव (प्रातिपदिक); भोजन-उद्भव
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (भोजनस्य उद्भवः)
समागच्छतिcomes/arrives
समागच्छति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + गम् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
कालेat the proper time
काले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
तस्मिन्in that (occasion)
तस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘तस्मिन्’ = तत्र (therein)
श्राद्धीयःto be treated as belonging to the śrāddha (guest for śrāddha)
श्राद्धीयः:
Karta (Predicate nominative/कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootश्राद्धीय (प्रातिपदिक; श्राद्ध-सम्बन्धी)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)
एवindeed/only
एव:
Sambandha/Emphasis (Avyaya function)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Deductive (Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narration; likely Sūta speaking to sages)

Type: kshetra

Scene: A householder at a śrāddha setting with kuśa grass and offerings; an unexpected traveler arrives at the exact moment of feeding; the host welcomes him as the śrāddha-guest, with Pitṛs subtly suggested in the background.

Ś
Śrāddha
S
Saṅkalpa
P
Pitṛs
A
Atithi

FAQs

During śrāddha, providence may send the proper recipient; the householder should treat timely arrival as ritually significant.

None is named directly; the verse gives śrāddha-dharma within the broader tīrtha-mahātmya framework.

If someone arrives at the time of a saṅkalpa-initiated śrāddha, he is to be treated as the śrāddha-guest.