Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे स्थापय त्वं च मा क्षिप । अक्षयं जायते येन सर्वस्त्रीणां हिताय च

hāṭakeśvaraje kṣetre sthāpaya tvaṃ ca mā kṣipa | akṣayaṃ jāyate yena sarvastrīṇāṃ hitāya ca

“จงอัญเชิญไปประดิษฐานในเขตศักดิ์สิทธิ์แห่งหาฏเกศวร อย่าได้ทอดทิ้งเสีย ด้วยการกระทำเช่นนี้จักบังเกิดบุญอันไม่เสื่อมสูญ เพื่อเกื้อกูลสตรีทั้งปวง”

हाटकेश्वरजेin/pertaining to Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; तद्धितार्थे/समासे ‘-ज’ = ‘born in/connected with’; विशेषणम् (qualifying ‘क्षेत्रे’)
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
स्थापयinstall, set up
स्थापय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + णिच् (causative)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, त्रिलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
माdo not
मा:
Pratishedha (Prohibition/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (prohibitive particle)
क्षिपthrow, cast
क्षिप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
अक्षयम्imperishable
अक्षयम्:
Karma (Result/Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; विशेषणम् (qualifying implied ‘फलम्/पुण्यम्’)
जायतेarises, is produced
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
येनby which
येन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; सम्बन्धक (relative)
सर्वस्त्रीणाम्of all women
सर्वस्त्रीणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन; कर्मधारय (सर्वाः स्त्रियः = all women)
हितायfor the welfare
हिताय:
Sampradana (Purpose/Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th case), एकवचन; प्रयोजन (dative of purpose)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)

Sureśvarī (Goddess/Gaurī)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Viṣṇu (outer frame, implied) / Lakṣmī (recipient of command)

Scene: The Goddess commands: install the four forms in Hāṭakeśvara-kṣetra; do not discard them. This yields imperishable merit for the welfare of all women.

H
Hāṭakeśvara
H
Hāṭakeśvara-kṣetra
G
Gaurī

FAQs

Establishing sacred forms at a holy site generates akṣaya-puṇya and extends spiritual benefit beyond the individual to the wider community.

Hāṭakeśvara-kṣetra is explicitly praised as the proper place for establishing the Gaurīcatuṣṭaya.

Pratiṣṭhā (installation) of the four images in Hāṭakeśvara-kṣetra; prohibition against discarding/immersing them.