Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्त्रीभिः सौभाग्यकारणात् । जलयन्त्रं विधातव्यं ज्येष्ठे गौर्याः प्रयत्नतः

tasmātsarvaprayatnena strībhiḥ saubhāgyakāraṇāt | jalayantraṃ vidhātavyaṃ jyeṣṭhe gauryāḥ prayatnataḥ

เพราะฉะนั้น เพื่อเหตุแห่งสิริมงคล สตรีทั้งหลายพึงเพียรพยายามทุกประการ โดยเฉพาะในเดือนเชษฐะ จัดตั้ง “ชลยันตระ” ถวายแด่พระแม่คาวรีด้วยความตั้งใจและความระมัดระวัง

तस्मात्therefore; from that (reason)
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निपात/सम्बन्धसूचक), अपादानार्थे/हेतौ; ‘therefore/from that (reason)’
सर्वप्रयत्नेनwith every effort
सर्वप्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeIndeclinable
Rootसर्व + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; साधन/प्रकारे ‘with all effort’
स्त्रीभिःby women
स्त्रीभिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
सौभाग्यकारणात्for (the sake of) good fortune
सौभाग्यकारणात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootसौभाग्य + कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेतौ ‘because of/for the sake of good fortune’
जलयन्त्रम्a water-device (jalayantra)
जलयन्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल + यन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
विधातव्यम्should be made/arranged
विधातव्यम्:
Vidhi (Obligation/विधि)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु) → विधातव्य (कृत्य-प्रत्यय)
Formकृत्य (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेयता/आवश्यकता ‘is to be made/should be arranged’
ज्येष्ठेin (the month of) Jyeṣṭha
ज्येष्ठे:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; मास-नाम्नि ‘in Jyeṣṭha (month)’
गौर्याःof Gaurī
गौर्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
प्रयत्नतःearnestly; with effort
प्रयत्नतः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त), प्रकारे ‘with effort/earnestly’

Sūta (contextual continuation)

Type: kshetra

Scene: Women in a tīrtha precinct carefully set a jalayantra above a Gaurī icon, letting cool water drip in steady rhythm during the heat of Jyeṣṭha; attendants carry pots, flowers, and bilva/lotus offerings.

G
Gaurī
J
Jyeṣṭha
J
Jalayantra

FAQs

Purāṇic dharma emphasizes simple but sincere observances undertaken at the proper sacred time.

The Gaurī Pañcapiṇḍikā tīrtha where the jalayantra rite is recommended.

A directive to set up the jalayantra for Gaurī in the month of Jyeṣṭha to obtain saubhāgya.