Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

ततश्च तत्क्षणाज्जातं तत्तोयं रुधिरं द्विजाः । सारस्वतं सुपुण्यं च यदासीच्छंखसंनिभम्

tataśca tatkṣaṇājjātaṃ tattoyaṃ rudhiraṃ dvijāḥ | sārasvataṃ supuṇyaṃ ca yadāsīcchaṃkhasaṃnibham

แล้วในบัดดลนั้นเอง โอ้ทวิชะทั้งหลาย น้ำก็นั้นกลับกลายเป็นโลหิต—ทั้งที่เป็นน้ำสารถวตะอันเปี่ยมบุญยิ่ง ซึ่งก่อนนั้นส่องสว่างดุจสังข์

ततःthereupon
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/तदनन्तरम् (thereupon/then)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
तत्क्षणात्from that very moment
तत्क्षणात्:
Apadana (Source/time-from)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः: तत् + क्षण); पुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति; एकवचन
जातम्arose/was produced
जातम्:
Kriya (Predicative participle)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; अत्र ‘अभवत्/उत्पन्नम्’ अर्थे
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; तोयम् इति विशेषण
तोयम्water
तोयम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
रुधिरम्blood
रुधिरम्:
Kriya-puraka (Predicate complement)
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; तोयम् इति समानाधिकरण (predicate noun)
द्विजाःO twice-born (brahmins)
द्विजाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन; सम्बोधनार्थे प्रयोगः (vocative sense though nominative form)
सारस्वतम्connected with Sarasvatī / Sarasvata
सारस्वतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसारस्वत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; रुधिरम्/तोयम् इति विशेषण
सुपुण्यम्very holy
सुपुण्यम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; विशेषण; ‘सु’ उपसर्गेण अतिशयार्थः
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
यत्which
यत्:
Karta (Subject of relative clause)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (भूतकाल/Imperfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्
शङ्खसन्निभम्resembling a conch
शङ्खसन्निभम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशङ्ख (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः: शङ्खस्य सन्निभम् = like a conch); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; यत्/रुधिरम् इति विशेषण

Narrator (contextual Purāṇic narrator addressing sages/brāhmaṇas)

Tirtha: Sārasvata-jala

Type: kund

Listener: dvijāḥ (brāhmaṇas)

Scene: The conch-white sacred water suddenly flushes crimson like blood; onlookers recoil as the river’s surface gleams red under a darkened sky.

S
Sarasvatī (implied by Sārasvata)
B
Brāhmaṇas (dvijāḥ)

FAQs

Even a supremely holy tīrtha can manifest fearsome forms when divine speech (śāpa/mantra) operates—reminding pilgrims to approach sacred sites with reverence and restraint.

The Sārasvata water/tīrtha (Sārasvata-jala), associated with Sarasvatī and praised for extraordinary purity.

No explicit rite is prescribed in this verse; it narrates the miraculous change in the tīrtha-water.