Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

विश्वामित्र उवाच । मृगयायां परिश्रांतः पिपासाव्याकुलेन्द्रियः । पानार्थमिह संप्राप्त आश्रमे ते मुनीश्वर

viśvāmitra uvāca | mṛgayāyāṃ pariśrāṃtaḥ pipāsāvyākulendriyaḥ | pānārthamiha saṃprāpta āśrame te munīśvara

วิศวามิตรกล่าวว่า “เราล้าอ่อนจากการล่า ประสาทสัมผัสว้าวุ่นด้วยความกระหาย โอ้เจ้าแห่งมุนี เรามาถึงอาศรมของท่านเพื่อขอน้ำดื่ม”

विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
मृगयायाम्in the hunt
मृगयायाम्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमृगया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular)
परिश्रान्तःexhausted
परिश्रान्तः:
Karta (Subject attribute/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि-श्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; श्रम् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
पिपासाby thirst
पिपासा:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootपिपासा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (Instrumental/3rd) (समासपूर्वपदत्वे अव्यक्तविभक्ति), एकवचन (Singular)
व्याकुलdisturbed, agitated
व्याकुल:
Karta (Qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-आकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular) (समासान्तर्गत)
इन्द्रियः(one whose) senses
इन्द्रियः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular) (समासान्तर्गत)
पानार्थम्for drinking
पानार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपान-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); प्रयोजनार्थ (for the purpose of drinking)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
संप्राप्तःarrived
संप्राप्तः:
Karta (Subject attribute/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-आप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; आप् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
आश्रमेin the hermitage
आश्रमे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular)
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
मुनीश्वरO lord of sages
मुनीश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन (Singular)

Viśvāmitra

Type: kshetra

Scene: Viśvāmitra, dusty and tired from hunting, approaches the sage with folded hands; attendants and hunting gear remain subdued; a water vessel and shaded grove signal relief.

V
Viśvāmitra
V
Vasiṣṭha

FAQs

Need and humility open the path to dharmic support; approaching a sage’s āśrama for relief becomes a step toward inner refinement.

The hermitage of Vasiṣṭha functions as the sacred locus; the verse itself does not name a wider tīrtha.

None; it is a request for drinking water.