Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

तस्माद्वाक्यं त्वया कार्यं यद्येषा धर्मसंस्थितिः । नाहं निषेधनीयस्तु व्रजमानस्तपोवनम्

tasmādvākyaṃ tvayā kāryaṃ yadyeṣā dharmasaṃsthitiḥ | nāhaṃ niṣedhanīyastu vrajamānastapovanam

เพราะฉะนั้น หากนี่คือระเบียบแห่งธรรมที่ตั้งมั่นแล้ว ท่านพึงทำตามถ้อยคำของเรา อย่าพยายามห้ามเราเลย เพราะเรากำลังออกเดินทางสู่ตโปวนะ ป่าแห่งตบะ

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Cause-link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formहेतौ/तस्मात्-प्रयोगः (ablatival adverbial: 'therefore/from that reason')
वाक्यम्word/statement
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
कार्यम्to be done/should be done
कार्यम्:
Kriya (Predicate adjective/क्रिया)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + कार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभाव्य/कर्तव्य-अर्थक कृदन्त (णीयत्/यत्-प्रत्ययार्थ: 'to be done'), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वाक्यम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle: 'if')
एषाthis
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
धर्मसंस्थितिःthe established dharma/order
धर्मसंस्थितिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + संस्थिति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास ('established order of dharma'); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निषेधनीयःto be restrained/forbidden
निषेधनीयः:
Kriya (Predicate adjective/क्रिया)
TypeAdjective
Rootनि + सिध्/षिध् (धातु) + निषेधनीय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकर्तव्य/योग्य-अर्थक कृदन्त (णीयत्-प्रत्यय: 'to be forbidden'), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (adversative particle: 'but/indeed')
व्रजमानःgoing
व्रजमानः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु) + व्रजमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ-प्रत्यय, present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम् इत्यस्य विशेषणम्
तपोवनम्to the forest of penance
तपोवनम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास ('forest of austerity'); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Unspecified (contextual dialogue within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha: Tapovana (archetypal)

Type: kshetra

Listener: Vyāsa / elders

Scene: Śuka stands poised to depart, staff and waterpot implied; Vyāsa or elders nearby, hands half-raised as if to stop him; Śuka’s gesture is calm yet decisive, pointing toward the forest path.

FAQs

When dharma is clear, one should act decisively—especially in pursuing tapas and spiritual discipline.

No specific tīrtha is named in this verse; it emphasizes the ideal of going to a tapovana within the broader Tīrthamāhātmya context.

No specific rite is prescribed; the instruction is ethical and ascetic—do not obstruct one who is departing for tapas.