Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

अथ यावद्गृहं प्राप्तः स मूकः पशुपालकः । तावत्तस्य च गोः स्वामी भर्त्सयन्समुपागतः

atha yāvadgṛhaṃ prāptaḥ sa mūkaḥ paśupālakaḥ | tāvattasya ca goḥ svāmī bhartsayansamupāgataḥ

แล้วครั้นเมื่อคนเลี้ยงวัวผู้เป็นใบ้นั้นถึงเรือน เจ้าของโคก็มาถึง พลางตำหนิและดุด่าเขา

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
यावत्until
यावत्:
Kriya-Visheshana (Limit/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-वाचक-अव्यय (as far as / until)
गृहंhome
गृहं:
Karma (Goal/Object of motion/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म—गत्यर्थे), एकवचन
प्राप्तःreached
प्राप्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि—‘having reached’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मूकःmute
मूकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमूक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
पशुपालकःthe herdsman
पशुपालकः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु-पालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पशूनां पालकः)
तावत्just then
तावत्:
Kriya-Visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-वाचक-अव्यय (just then/so long)
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गोःof the cow (cattle)
गोः:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
स्वामीthe owner
स्वामी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भर्त्सयन्scolding
भर्त्सयन्:
Kriya (Concomitant action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभर्त्स् (धातु) → भर्त्सयत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘scolding’
समुपागतःapproached / came
समुपागतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+उप+गम् (धातु) → समुपागत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि—‘came up/approached’

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced; narrative voice)

Listener: Dvija audience

Scene: At the threshold of a poor home, the cow owner confronts the mute cowherd, gesturing angrily; the cowherd stands with lowered eyes, unable to speak; family members watch anxiously; the atmosphere is tense, foreshadowing divine resolution.

FAQs

Worldly accountability and social duty are real; the Purāṇic narrative often uses conflict to lead toward a tīrtha-based resolution.

Not stated in this verse; it advances the episode that typically culminates in a tīrtha revelation.

None; it introduces the confrontation.