Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

स्थित्वा वर्षशतं प्राज्ञ त्वं शूद्रो धर्मवत्सलः । उपदेशान्बहून्दत्त्वा ज्ञातिभ्यो हितकाम्यया । अपि श्रद्धा विहीनेषु पापात्मसु सदैव हि

sthitvā varṣaśataṃ prājña tvaṃ śūdro dharmavatsalaḥ | upadeśānbahūndattvā jñātibhyo hitakāmyayā | api śraddhā vihīneṣu pāpātmasu sadaiva hi

โอ้ผู้รอบรู้ เจ้าจะดำรงอยู่ร้อยปี เป็นศูทรแต่ยังรักธรรมะ และด้วยความปรารถนาดีต่อญาติทั้งหลาย เจ้าจักให้โอวาทมากมายแก่เขา แม้เขาจะเป็นคนบาปและไร้ศรัทธาอยู่เสมอ

स्थित्वाhaving remained
स्थित्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘having stayed/remained’
वर्ष-शतम्a hundred years
वर्ष-शतम्:
Kala-adhikarana (Time extent/काल)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Acc. sg.); द्विगुः—‘शतं वर्षाणि’ (a hundred years)
प्राज्ञO wise one
प्राज्ञ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन विभक्ति, एकवचन (Voc. sg.)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nom. sg.)
शूद्रःa Śūdra
शूद्रः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nom. sg.)
धर्म-वत्सलःdevoted to dharma
धर्म-वत्सलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—‘धर्मे वत्सलः’ (fond of dharma)
उपदेशान्instructions/teachings
उपदेशान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Acc. pl.)
बहून्many
बहून्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Acc. pl.)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘having given’
ज्ञातिभ्यःto (your) relatives
ज्ञातिभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootज्ञाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, बहुवचन (Dat. pl.)
हित-काम्ययाwith the wish for (their) welfare
हित-काम्यया:
Hetu (Motive/cause/हेतु)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instr. sg.); तत्पुरुषः—‘हितं कामयते इति’ (desire for their welfare)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (even/also)
श्रद्धाfaith
श्रद्धा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nom. sg.)
विहीनेषुamong the faithless
विहीनेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootविहीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन (Loc. pl.); ‘in those who are devoid (of faith)’
पापात्मसुamong sinful people
पापात्मसु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन (Loc. pl.); कर्मधारयः—‘पापः आत्मा यस्य’ (sinful-souled persons)
सदाalways
सदा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/adverb of time)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/emphasis)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; हेतौ/पादपूरण—‘indeed/for’)

Śrī Bhagavān (contextual)

Listener: the petitioner/Dharmarāja (contextual)

Scene: A humble yet radiant dharmic teacher lives long, offering repeated counsel to wayward relatives; he is shown serving, teaching, and remaining composed amid their skepticism.

J
jñāti (kinsmen/relatives)

FAQs

True dharma expresses itself as patient instruction and goodwill, even toward those who lack faith or act wrongly.

The Hāṭakeśvara-kṣetra context frames these teachings as part of the sanctified history associated with Dharmarājeśvara.

No formal rite; the “prescription” is ethical—teaching and guiding others for their benefit.