Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

निश्चलत्वेन देवेशोह्यष्टषष्टिषु मध्यमः । क्षेत्राणां वसते तत्र तस्य वाक्यान्महेश्वरः

niścalatvena deveśohyaṣṭaṣaṣṭiṣu madhyamaḥ | kṣetrāṇāṃ vasate tatra tasya vākyānmaheśvaraḥ

ด้วยความเป็น ‘ไม่หวั่นไหว’ พระเป็นเจ้าแห่งเทวะ—นับเป็น ‘กึ่งกลาง’ ในบรรดาเขตศักดิ์สิทธิ์หกสิบแปด—จึงประทับอยู่ที่นั่น เพราะมหेशวรทรงกำหนดไว้ด้วยพระวาจา

niścalatvenaby (his) immovability / steadiness
niścalatvena:
Hetu/Karaṇa (Cause/Instrument)
TypeNoun
Rootniścala-tva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; भाववाचक-तद्धित (त्व)
deveśaḥLord of the gods
deveśaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva + īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—देवानाम् ईशः इति षष्ठी-तत्पुरुषः
hiindeed
hi:
Nipāta (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formहेतु/अवधारण-निपात (particle: indeed/for)
aṣṭaṣaṣṭiṣuamong the sixty-eight
aṣṭaṣaṣṭiṣu:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootaṣṭa-ṣaṣṭi (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (षष्टि-आधार), सप्तमी, बहुवचन; संख्या-शब्दः; समासः—अष्ट च षष्टिः इति द्वन्द्वः (68)
madhyamaḥthe middle / central one
madhyamaḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmadhyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (deveśaḥ)
kṣetrāṇāmof the sacred fields
kṣetrāṇām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
vasatedwells
vasate:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvas (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (locative adverb)
tasyaof him / his
tasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; pronoun
vākyātfrom (his) command
vākyāt:
Apādāna (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; Ablative: “from (his) word/command”
maheśvaraḥMahēśvara (Great Lord Śiva)
maheśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—महान् ईश्वरः इति कर्मधारयः

Sūta (narrative exposition)

Tirtha: Acaleśvara-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A symbolic sacred map: sixty-eight luminous kṣetras arranged like a mandala, with Acaleśvara at the center marked ‘madhyama’; Śiva’s word radiates as a decree.

D
Deveśa
M
Maheśvara
K
Kṣetra (sacred fields)
A
Aṣṭaṣaṣṭi (sixty-eight)

FAQs

Sacred places form an ordered dhārmic geography; a kṣetra’s status is grounded in Śiva’s sanction and presence.

Acaleśvara-kṣetra, described as a central one among a set of sixty-eight kṣetras.

No direct ritual is stated; the verse offers a classificatory praise to guide pilgrimage valuation.