Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

कर्णोत्पलोवाच । यद्येवं स्मर मत्तातं तं गत्वा प्रार्थय स्वयम् । स्वच्छंदा स्याद्यतः कन्या न कथंचित्प्रवर्तिता

karṇotpalovāca | yadyevaṃ smara mattātaṃ taṃ gatvā prārthaya svayam | svacchaṃdā syādyataḥ kanyā na kathaṃcitpravartitā

กรรโณตปลา กล่าวว่า: “ถ้าเป็นเช่นนั้น โอ้สมระ จงไปเองแล้วทูลขอต่อบิดาของข้า เพราะหญิงสาวควรเป็นอิสระในความเลือกของตน มิควรถูกบังคับไม่ว่ากรณีใด”

karṇotpalaḥKarṇotpala
karṇotpalaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkarṇa + utpala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम; समासः कर्ण-उत्पल (षष्ठी/तत्पुरुष-नामधारय)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
yadiif
yadi:
Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)
evamthus
evam:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
smaraO Smara (Cupid)
smara:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsmara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन; देवता-नाम (Kāma)
matmy
mat:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन; ‘my’ (समासे पूर्वपद)
tātamfather
tātam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tamhim
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
gatvāhaving gone
gatvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having gone’
prārthayarequest
prārthaya:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√arth (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
svayamyourself
svayam:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formस्वार्थक-अव्यय (adverb)
svacchandāfree-willed
svacchandā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsva + chanda (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः स्व-छन्द (कर्मधारय)
syātwould be
syāt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/संभावना), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
yataḥbecause
yataḥ:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyataḥ (अव्यय)
Formहेतुवाचक-अव्यय (causal conjunction: ‘because/since’)
kanyāthe maiden
kanyā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nanot
na:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
kathaṃcitin any way
kathaṃcit:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkathaṃcit (अव्यय)
Formअनिश्चितार्थक-अव्यय (indefinite adverb: ‘in any way’)
pravartitāis induced (to act)
pravartitā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootpra-√vṛt (धातु); pravartita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि: ‘made to act/urged’

Karṇotpalā

Scene: Karṇotpalā speaks with calm firmness, advising Kāma to approach her father; her posture conveys dignity and autonomy, tempering Kāma’s urgency.

K
Karṇotpalā
S
Smara (Kāma)
F
Father of Karṇotpalā (unnamed here)

FAQs

Dharma requires proper conduct in marriage: respectful request to guardians and the principle that a maiden should not be coerced.

No tīrtha is named in this verse; it is part of a larger tīrtha-māhātmya narrative frame.

A social-dharmic prescription: the suitor should formally seek consent through the father/guardian; coercion is rejected.