Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 87

गत्वा च स तया सार्धं तत्क्षेत्रं हाटकेश्वरम् । तल्लिंगं प्राप्य संहृष्टश्चिरं तेपे तपस्ततः

gatvā ca sa tayā sārdhaṃ tatkṣetraṃ hāṭakeśvaram | talliṃgaṃ prāpya saṃhṛṣṭaściraṃ tepe tapastataḥ

เขาไปพร้อมกับนางสู่เขตศักดิ์สิทธิ์แห่งหาฏเกศวร เมื่อได้ถึงลึงคะนั้นก็ปลาบปลื้มยินดี แล้วจึงบำเพ็ญตบะอยู่ ณ ที่นั้นเป็นเวลายาวนาน

गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya-viseshana (पूर्वकालिक क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), धातु: गम्; अर्थे: पूर्वकाले कृत्य (having gone)
and
:
Sambandha (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तयाwith her
तया:
Sahakaraka (सह/सार्धं-योगे सहकर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सार्धम्together with
सार्धम्:
Sambandha (association marker)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formसह-अर्थक अव्यय (adverb/particle meaning 'together with')
तत्-क्षेत्रम्that sacred field/region
तत्-क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य क्षेत्रम्)
हाटकेश्वरम्Hāṭakeśvara (name of Śiva)
हाटकेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहाटक + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (हाटकस्य ईश्वरः)
तत्-लिङ्गम्that liṅga
तत्-लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य लिङ्गम्)
प्राप्यhaving reached/obtained
प्राप्य:
Kriya-viseshana (पूर्वकालिक क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), धातु: प्र-आप् (to obtain/reach)
संहृष्टःdelighted
संहृष्टः:
Karta (as subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + हृष् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अर्थ: हृष्टः/प्रहृष्टः (delighted)
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kriya-viseshana (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
तेपेperformed austerity
तेपे:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ततःthereafter
ततः:
Kriya-viseshana (sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/ततः = तदनन्तरम् (thereafter/from there)

Narrator (contextual; within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya dialogue)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A pilgrim couple arrives at a Śaiva kṣetra; the Hāṭakeśvara-liṅga stands beneath a sacred tree or shrine canopy; the male devotee, radiant with joy, begins long austerities—seated in padmāsana, matted hair, rosary, with offerings at the liṅga.

H
Hāṭakeśvara
Ś
Śiva-liṅga

FAQs

Pilgrimage to a Śiva-kṣetra and sustained tapas at the liṅga are portrayed as direct means to spiritual uplift and divine favor.

Hāṭakeśvara-kṣetra and its Śiva-liṅga are explicitly glorified.

Tapas (austerity/penance) at the Hāṭakeśvara-liṅga is the featured practice.