Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 71

अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे यथाज्येष्ठं यथासुखम् । उपविष्टा नरेंद्रस्य चतुर्दिक्षु सुविस्मिताः । पप्रच्छुस्तं च भूपालं वार्तां ब्रह्मगृहोद्भवाम्

atha te brāhmaṇāḥ sarve yathājyeṣṭhaṃ yathāsukham | upaviṣṭā nareṃdrasya caturdikṣu suvismitāḥ | papracchustaṃ ca bhūpālaṃ vārtāṃ brahmagṛhodbhavām

แล้วพราหมณ์ทั้งปวงก็นั่งลงตามลำดับอาวุโสและตามความสบาย ล้อมรอบพระราชาในทั้งสี่ทิศด้วยความพิศวงยิ่ง และได้ทูลถามพระผู้ครองแผ่นดินถึงข่าวสารซึ่งเกิดขึ้นจากพำนักของพระพรหมา

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (conjunction/adverb: ‘then/now’)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ब्राह्मणाः’ इत्यस्य विशेषणम्
यथा-ज्येष्ठम्according to seniority
यथा-ज्येष्ठम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (according to seniority)
यथा-सुखम्comfortably/as they pleased
यथा-सुखम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + सुख (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (as comfortably as desired)
उपविष्टाःhaving sat down/seated
उपविष्टाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootउप-विश् (धातु) → उपविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ब्राह्मणाः’ इत्यस्य विशेषणम्
नरेन्द्रस्यof the king
नरेन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नराणाम् इन्द्रः)
चतुर्दिक्षुin the four directions
चतुर्दिक्षु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + दिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; समासः—द्विगु (चतस्रः दिशः)
सुविस्मिताःgreatly astonished
सुविस्मिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + विस्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त (विस्मि/विस्मय); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ब्राह्मणाः’ इत्यस्य विशेषणम्
पप्रच्छुःasked
पप्रच्छुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-प्रच्छ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
भूपालम्the king
भूपालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (भूः पालः)
वार्ताम्news/account
वार्ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्मगृहोद्भवाम्arising from Brahmā’s abode (Brahmaloka)
ब्रह्मगृहोद्भवाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootब्रह्मगृह (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ब्रह्मगृहात् उद्भवा) ; ‘वार्ताम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Narrator (contextual Purāṇic storyteller within Nāgarakhaṇḍa)

Tirtha: Gartā-tīrtha (contextual)

Type: tirtha

Scene: Brāhmaṇas sit around the king in the four directions, arranged by seniority, faces astonished; they question him about tidings originating from Brahmā’s abode, turning the camp into a sacred council.

B
brāhmaṇas
K
king (narendra/bhūpāla)
B
Brahmā (padmayoni implied by brahma-gṛha)

FAQs

Dharma thrives through respectful inquiry and transmission of sacred or extraordinary events among qualified listeners.

The narrative setting remains associated with Gartā-tīrtha, though the verse foregrounds dialogue and inquiry.

No explicit ritual; it depicts the proper assembly—orderly seating and respectful questioning—supporting dharmic discourse.