Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स महीपालस्तथेत्युक्त्वा प्रहर्षितः । नगरं कल्पयामास स्थाने तत्र महत्तमम्

sūta uvāca | tacchrutvā sa mahīpālastathetyuktvā praharṣitaḥ | nagaraṃ kalpayāmāsa sthāne tatra mahattamam

สูตะกล่าวว่า “ครั้นได้ฟังดังนั้น พระมหากษัตริย์ก็ยินดีนัก ตรัสว่า ‘ตถาสตุ—ขอให้เป็นดังนั้น’ แล้วทรงให้สถาปนานครอันยิ่งใหญ่ ณ ที่นั้นเอง”

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तत्that (speech/matter)
तत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महीपालःthe king (protector of the earth)
महीपालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाso, thus
तथा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
इतिthus
इति:
Vakyaparishamapti (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
प्रहर्षितःdelighted, overjoyed
प्रहर्षितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भावे कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण महीपालः इति
नगरम्a city
नगरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कल्पयामासcaused to be made, arranged
कल्पयामास:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकल्पय् (नामधातु from कल्प)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative sense (to cause to be made/arrange)
स्थानेin the place
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Desha-adhikarana (Locative sense/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
महत्तमम्very great, greatest
महत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + तम (सुपरलटिव-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण नगरम् इति (superlative)

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sūta narrator)

Type: kshetra

Scene: Sūta narrates as the delighted king orders the founding of a great city on the spot; workers mark boundaries, raise ramparts, and lay out streets near the sacred waters.

K
King (Mahīpāla)
B
Brāhmaṇas

FAQs

Prompt assent to righteous counsel and building dharma-supporting infrastructure are praised as kingly virtues.

The city is founded within the Nāgarakhaṇḍa sacred locale described in the Tīrthamāhātmya, implying proximity to multiple tīrthas.

No ritual; the prescribed dharmic response is civic construction in service of sacred life.