Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

पृच्छमानो भिषग्मुख्यानौषधानि मुहुर्मुहुः । मंत्रान्मंत्रविदश्चैव रोगनाशाय नित्यतः

pṛcchamāno bhiṣagmukhyānauṣadhāni muhurmuhuḥ | maṃtrānmaṃtravidaścaiva roganāśāya nityataḥ

เขาถามไถ่แพทย์ผู้เลิศเรื่องโอสถครั้งแล้วครั้งเล่า และยังถามผู้รู้มนตร์ถึงบทสวดมนตร์ด้วย—เพื่อการทำลายโรคของตนอยู่เป็นนิตย์

पृच्छमानःasking
पृच्छमानः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रच्छ् (धातु) → पृच्छमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
भिषग्मुख्यानि(remedies) foremost among physicians
भिषग्मुख्यानि:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootभिषज् + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुष (भिषजां मुख्यानि = chief among physicians)
औषधानिmedicines
औषधानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऔषध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb); पुनरुक्ति (reduplication for emphasis)
मन्त्रान्mantras
मन्त्रान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
मन्त्रविदःknowers of mantras
मन्त्रविदः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्रविद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विद्-समासान्त (knowers)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण/निश्चयार्थक निपात (emphatic particle)
रोगनाशायfor the destruction of disease
रोगनाशाय:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरोग + नाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; तत्पुरुष (रोगस्य नाशः)
नित्यतःalways
नित्यतः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
Formअव्यय (adverb), तसिल्-प्रत्ययान्त (always/constantly)

Sūta

Tirtha: Śaṅkhatīrtha (implicit goal of healing)

Listener: Brāhmaṇas/Ṛṣis

Scene: The pilgrim repeatedly consults renowned physicians with herb bundles and, separately, mantra-knowers with rosaries and fire-altars, showing tireless pursuit of a cure.

P
Physicians (bhiṣak)
M
Mantra-knowers (mantravid)

FAQs

Purāṇic dharma acknowledges both human means (medicine) and sacred means (mantra), yet points beyond them toward divine grace and tīrtha-prabhāva.

Not named in this verse; it builds the narrative tension that culminates in the glory of Śaṅkhatīrtha.

Mantra-prayoga is referenced generally (seeking mantras for roga-nāśa), but no specific mantra or rite is given here.